7. Samuccayaparicchedo
7. Samuccayaparicchedo
- Dvāsattatividhā vuttā, vatthudhammā salakkhaṇā.
Tesaṃ dāni yathāyogaṃ, pavakkhāmi samuccayaṃ.
- Akusalasaṅgaho missakasaṅgaho bodhipakkhiyasaṅgaho sabbasaṅgaho ceti samuccayasaṅgaho catubbidho veditabbo.
Akusalasaṅgaho
-
Kathaṃ? Akusalasaṅgahe tāva cattāro āsavā – kāmāsavo bhavāsavo diṭṭhāsavo avijjāsavo.
-
Cattāro oghā – kāmogho bhavogho diṭṭhogho avijjogho.
-
Cattāro yogā – kāmayogo bhavayogo diṭṭhiyogo avijjāyogo.
-
Cattāro ganthā – abhijjhākāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyagantho.
-
Cattāro upādānā – kāmupādānaṃ diṭṭhupādānaṃ sīlabbatupādānaṃ attavādupādānaṃ.
-
Cha nīvaraṇāni – kāmacchandanīvaraṇaṃ byāpādanīvaraṇaṃ thinamiddhanīvaraṇaṃ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ vicikicchānīvaraṇaṃ avijjānīvaraṇaṃ.
-
Satta anusayā – kāmarāgānusayo bhavarāgānusayo paṭighānusayo mānānusayo diṭṭhānusayo vicikicchānusayo avijjānusayo.
-
Dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ rūparāgasaṃyojanaṃ arūparāgasaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanaṃ mānasaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ uddhaccasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanaṃ suttante.
-
Aparānipi dasa saṃyojanāni – kāmarāgasaṃyojanaṃ bhavarāgasaṃyojanaṃ paṭighasaṃyojanaṃ mānasaṃyojanaṃ diṭṭhisaṃyojanaṃ sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ vicikicchāsaṃyojanaṃ issāsaṃyojanaṃ macchariyasaṃyojanaṃ avijjāsaṃyojanaṃ abhidhamme (vibha. 969).
-
Dasa kilesā – lobho doso moho māno diṭṭhi vicikicchā thinaṃ uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappaṃ.
-
Āsavādīsu panettha kāmabhavanāmena tabbatthukā taṇhā adhippetā, sīlabbataparāmāso idaṃsaccābhiniveso attavādupādo ca tathāpavattaṃ diṭṭhigatameva pavuccati.
-
Āsavoghā ca yogā ca,
Tayo ganthā ca vatthuto;
Upādānā duve vuttā,
Aṭṭha nīvaraṇā siyuṃ.
Chaḷevānusayā honti, nava saṃyojanā matā;
Kilesā dasa vuttoyaṃ, navadhā pāpasaṅgaho.
Missakasaṅgaho
15.Missakasaṅgahe cha hetū – lobho doso moho alobho adoso amoho.
-
Satta jhānaṅgāni – vitakko vicāro pīti ekaggatā somanassaṃ domanassaṃ upekkhā.
-
Dvādasa maggaṅgāni – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvāyāmo micchāsamādhi.
-
Bāvīsatindriyāni – cakkhundriyaṃ sotindriyaṃ ghānindriyaṃ jivhindriyaṃ kāyindriyaṃ itthindriyaṃ purisindriyaṃ jīvitindriyaṃ manindriyaṃ sukhindriyaṃ dukkhindriyaṃ somanassindriyaṃ domanassindriyaṃ upekkhindriyaṃ saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ aññindriyaṃ aññātāvindriyaṃ.
-
Nava balāni – saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ hiribalaṃ ottappabalaṃ ahirikabalaṃ anottappabalaṃ.
-
Cattāro adhipatī – chandādhipati vīriyādhipati cittādhipati vīmaṃsādhipati.
-
Cattāro āhārā – kabaḷīkāro āhāro, phasso dutiyo, manosañcetanā tatiyā, viññāṇaṃ catutthaṃ.
-
Indriyesu panettha sotāpattimaggañāṇaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ.
-
Arahattaphalañāṇaṃ aññātāvindriyaṃ.
-
Majjhe cha ñāṇāni aññindriyānīti pavuccanti.
-
Jīvitindriyañca rūpārūpavasena duvidhaṃ hoti.
-
Pañcaviññāṇesu jhānaṅgāni, avīriyesu balāni, ahetukesu maggaṅgāni na labbhanti.
-
Tathā vicikicchācitte ekaggatā maggindriyabalabhāvaṃ na gacchati.
-
Dvihetukatihetukajavanesveva yathāsambhavaṃ adhipati ekova labbhatīti.
-
Cha hetū pañca jhānaṅgā, maggaṅgā nava vatthuto.
Soḷasindriyadhammā ca, baladhammā naveritā.
Cattārodhipati vuttā, tathāhārāti sattadhā;
Kusalādisamākiṇṇo, vuttomissakasaṅgaho.
Bodhipakkhiyasaṅgaho
30.Bodhipakkhiyasaṅgahe cattāro satipaṭṭhānā kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṃ cittānupassanāsatipaṭṭhānaṃ dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṃ.
-
Cattāro sammappadhānā uppannānaṃ pāpakānaṃ pahānāya vāyāmo, anuppannānaṃ pāpakānaṃ anuppādāya vāyāmo, anuppannānaṃ kusalānaṃ uppādāya vāyāmo, uppannānaṃ kusalānaṃ bhiyyobhāvāya vāyāmo.
-
Cattāro iddhipādā – chandiddhipādo vīriyiddhipādo cittiddhipādo vīmaṃsiddhipādo.
-
Pañcindriyāni – saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ.
-
Pañca balāni – saddhābalaṃ vīriyabalaṃ satibalaṃ samādhibalaṃ paññābalaṃ.
-
Satta bojjhaṅgā – satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo.
-
Aṭṭha maggaṅgāni – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
-
Ettha pana cattāro satipaṭṭhānāti sammāsati ekāva pavuccati.
-
Tathā cattāro sammappadhānāti ca sammāvāyāmo.
-
Chando cittamupekkhā ca, saddhāpassaddhipītiyo.
Sammādiṭṭhi ca saṅkappo, vāyāmo viratittayaṃ.
Sammāsati samādhīti, cuddasete sabhāvato;
Sattatiṃsappabhedena, sattadhā tattha saṅgaho.
- Saṅkappapassaddhi ca pītupekkhā,
Chando ca cittaṃ viratittayañca;
Navekaṭhānā viriyaṃ navaṭṭha,
Satī samādhī catu pañca paññā;
Saddhā duṭhānuttamasattatiṃsa-
Dhammānameso pavaro vibhāgo.
- Sabbe lokuttare honti, na vā saṅkappapītiyo.
Lokiyepi yathāyogaṃ, chabbisuddhipavattiyaṃ.
Sabbasaṅgaho
42.Sabbasaṅgahe pañcakkhandhā – rūpakkhandho vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho.
-
Pañcupādānakkhandhā – rūpupādānakkhandho vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho saṅkhārupādānakkhandho viññāṇupādānakkhandho.
-
Dvādasāyatanāni – cakkhāyatanaṃ sotāyatanaṃ ghānāyatanaṃ jivhāyatanaṃ kāyāyatanaṃ manāyatanaṃ rūpāyatanaṃ saddāyatanaṃ gandhāyatanaṃ rasāyatanaṃ phoṭṭhabbāyatanaṃ dhammāyatanaṃ.
-
Aṭṭhārasa dhātuyo – cakkhudhātu sotadhātu ghānadhātu jivhādhātu kāyadhātu rūpadhātu saddadhātu gandhadhātu rasadhātu phoṭṭhabbadhātu cakkhuviññāṇadhātu sotaviññāṇadhātu ghānaviññāṇadhātu jivhāviññāṇadhātu kāyaviññāṇadhātu manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu.
-
Cattāri ariyasaccāni – dukkhaṃ ariyasaccaṃ, dukkhasamudayo ariyasaccaṃ, dukkhanirodho ariyasaccaṃ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ.
-
Ettha pana cetasikasukhumarūpanibbānavasena ekūnasattati dhammā dhammāyatanadhammadhātūti saṅkhaṃ gacchanti.
-
Manāyatanameva sattaviññāṇadhātuvasena bhijjati.
-
Rūpañca vedanā saññā, sesacetasikā tathā.
Viññāṇamiti pañcete, pañcakkhandhāti bhāsitā.
- Pañcupādānakkhandhāti , tathā tebhūmakā matā.
Bhedābhāvena nibbānaṃ, khandhasaṅgahanissaṭaṃ.
- Dvārārammaṇabhedena, bhavantāyatanāni ca.
Dvārālambataduppanna-pariyāyena dhātuyo.
- Dukkhaṃ tebhūmakaṃ vaṭṭaṃ, taṇhā samudayo bhave.
Nirodho nāma nibbānaṃ, maggo lokuttaro mato.
- Maggayuttā phalā ceva, catusaccavinissaṭā.
Iti pañcappabhedena, pavutto sabbasaṅgaho.
Iti abhidhammatthasaṅgahe samuccayasaṅgahavibhāgo nāma
Sattamo paricchedo.