Saṅkhapālajātaka

“Ariyāvakāsosi pasannanetto, Maññe bhavaṁ pabbajito kulamhā; Kathaṁ nu vittāni pahāya bhoge, Pabbaji nikkhamma gharā sapañña”.

“Sayaṁ vimānaṁ naradeva disvā, Mahānubhāvassa mahoragassa; Disvāna puññāna mahāvipākaṁ, Saddhāyahaṁ pabbajitomhi rāja”.

“Na kāmakāmā na bhayā na dosā, Vācaṁ musā pabbajitā bhaṇanti; Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, Sutvāna me jāyihitippasādo”.

“Vāṇijja raṭṭhādhipa gacchamāno, Pathe addasāsimhi bhojaputte; Pavaddhakāyaṁ uragaṁ mahantaṁ, Ādāya gacchante pamodamāne.

Sohaṁ samāgamma janinda tehi, Pahaṭṭhalomo avacamhi bhīto; ‘Kuhiṁ ayaṁ nīyati bhīmakāyo, Nāgena kiṁ kāhatha bhojaputtā’.

‘Nāgo ayaṁ nīyati bhojanatthā, Pavaddhakāyo urago mahanto; Sāduñca thūlañca muduñca maṁsaṁ, Na tvaṁ rasaññāsi videhaputta.

Ito mayaṁ gantvā sakaṁ niketaṁ, Ādāya satthāni vikopayitvā; Maṁsāni bhokkhāma pamodamānā, Mayañhi ve sattavo pannagānaṁ’.

‘Sace ayaṁ nīyati bhojanatthā, Pavaddhakāyo urago mahanto; Dadāmi vo balibaddāni soḷasa, Nāgaṁ imaṁ muñcatha bandhanasmā’.

‘Addhā hi no bhakkho ayaṁ manāpo, Bahū ca no uragā bhuttapubbā; Karoma te taṁ vacanaṁ aḷāra, Mittañca no hohi videhaputta’.

Tadāssu te bandhanā mocayiṁsu, Yaṁ natthuto paṭimokkassa pāse; Mutto ca so bandhanā nāgarājā, Pakkāmi pācīnamukho muhuttaṁ.

Gantvāna pācīnamukho muhuttaṁ, Puṇṇehi nettehi palokayī maṁ; Tadāssahaṁ piṭṭhito anvagacchiṁ, Dasaṅguliṁ añjaliṁ paggahetvā.

‘Gaccheva kho tvaṁ taramānarūpo, Mā taṁ amittā punaraggahesuṁ; Dukkho hi luddehi punā samāgamo, Adassanaṁ bhojaputtāna gaccha’.

Agamāsi so rahadaṁ vippasannaṁ, Nīlobhāsaṁ ramaṇīyaṁ sutitthaṁ; Samotataṁ jambuhi vetasāhi, Pāvekkhi nittiṇṇabhayo patīto.

So taṁ pavissa na cirassa nāgo, Dibbena me pāturahuṁ janinda; Upaṭṭhahī maṁ pitaraṁva putto, Hadayaṅgamaṁ kaṇṇasukhaṁ bhaṇanto.

‘Tvaṁ mesi mātā ca pitā aḷāra, Abbhantaro pāṇadado sahāyo; Sakañca iddhiṁ paṭilābhakosmi, Aḷāra passa me nivesanāni; Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ, Masakkasāraṁ viya vāsavassa.

Taṁ bhūmibhāgehi upetarūpaṁ, Asakkharā ceva mudū subhā ca; Nīcattiṇā apparajā ca bhūmi, Pāsādikā yattha jahanti sokaṁ.

Anāvakulā veḷuriyūpanīlā, Catuddisaṁ ambavanaṁ surammaṁ; Pakkā ca pesī ca phalā suphullā, Niccotukā dhārayantī phalāni’.

Tesaṁ vanānaṁ naradeva majjhe, Nivesanaṁ bhassarasannikāsaṁ; Rajataggaḷaṁ sovaṇṇamayaṁ uḷāraṁ, Obhāsatī vijjurivantalikkhe.

Maṇīmayā soṇṇamayā uḷārā, Anekacittā satataṁ sunimmitā; Paripūrā kaññāhi alaṅkatābhi, Suvaṇṇakāyūradharāhi rāja.

So saṅkhapālo taramānarūpo, Pāsādamāruyha anomavaṇṇo; Sahassathambhaṁ atulānubhāvaṁ, Yatthassa bhariyā mahesī ahosi.

Ekā ca nārī taramānarūpā, Ādāya veḷuriyamayaṁ mahagghaṁ; Subhaṁ maṇiṁ jātimantūpapannaṁ, Acoditā āsanamabbhihāsi.

Tato maṁ urago hatthe gahetvā, Nisīdayī pāmukhaāsanasmiṁ; ‘Idamāsanaṁ atra bhavaṁ nisīdatu, Bhavañhi me aññataro garūnaṁ’.

Aññā ca nārī taramānarūpā, Ādāya vāriṁ upasaṅkamitvā; Pādāni pakkhālayī me janinda, Bhariyāva bhattū patino piyassa.

Aparā ca nārī taramānarūpā, Paggayha sovaṇṇamayāya pātiyā; Anekasūpaṁ vividhaṁ viyañjanaṁ, Upanāmayī bhatta manuññarūpaṁ.

Turiyehi maṁ bhārata bhuttavantaṁ, Upaṭṭhahuṁ bhattu mano viditvā; Tatuttariṁ maṁ nipatī mahantaṁ, Dibbehi kāmehi anappakehi.

‘Bhariyā mametā tisatā aḷāra, Sabbattamajjhā padumuttarābhā; Aḷāra etāssu te kāmakārā, Dadāmi te tā paricārayassu’.

Saṁvaccharaṁ dibbarasānubhutvā, Tadāssuhaṁ uttarimajjhabhāsiṁ; ‘Nāgassidaṁ kinti kathañca laddhaṁ, Kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṁ.

Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te, Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ; Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ, Kathajjhagamāsi vimānaseṭṭhaṁ’.

‘Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me, Na sayaṅkataṁ nāpi devehi dinnaṁ; Sakehi kammehi apāpakehi, Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ’.

‘Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ, Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Akkhāhi me nāgarājetamatthaṁ, Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ’.

‘Rājā ahosiṁ magadhānamissaro, Duyyodhano nāma mahānubhāvo; So ittaraṁ jīvitaṁ saṁviditvā, Asassataṁ vipariṇāmadhammaṁ.

Annañca pānañca pasannacitto, Sakkacca dānaṁ vipulaṁ adāsiṁ; Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi, Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Mālañca gandhañca vilepanañca, Padīpiyaṁ yānamupassayañca; Acchādanaṁ seyyamathannapānaṁ, Sakkacca dānāni adamha tattha.

Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ, Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Teneva me laddhamidaṁ vimānaṁ, Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ; Naccehi gītehi cupetarūpaṁ, Ciraṭṭhitikaṁ na ca sassatāyaṁ’.

‘Appānubhāvā taṁ mahānubhāvaṁ, Tejassinaṁ hanti atejavanto; Kimeva dāṭhāvudha kiṁ paṭicca, Hatthattamāgacchi vanibbakānaṁ.

Bhayaṁ nu te anvagataṁ mahantaṁ, Tejo nu te nānvagaṁ dantamūlaṁ; Kimeva dāṭhāvudha kiṁ paṭicca, Kilesamāpajji vanibbakānaṁ’.

‘Na me bhayaṁ anvagataṁ mahantaṁ, Tejo na sakkā mama tehi hantuṁ; Satañca dhammāni sukittitāni, Samuddavelāva duraccayāni.

Cātuddasiṁ pañcadasiṁ aḷāra, Uposathaṁ niccamupāvasāmi; Athāgamuṁ soḷasa bhojaputtā, Rajjuṁ gahetvāna daḷhañca pāsaṁ.

Bhetvāna nāsaṁ atikassa rajjuṁ, Nayiṁsu maṁ samparigayha luddā; Etādisaṁ dukkhamahaṁ titikkhaṁ, Uposathaṁ appaṭikopayanto’.

‘Ekāyane taṁ pathe addasaṁsu, Balena vaṇṇena cupetarūpaṁ; Siriyā paññāya ca bhāvitosi, Kiṁ patthayaṁ nāga tapo karosi’.

‘Na puttahetū na dhanassa hetu, Na āyuno cāpi aḷāra hetu; Manussayoniṁ abhipatthayāno, Tasmā parakkamma tapo karomi’.

‘Tvaṁ lohitakkho vihatantaraṁso, Alaṅkato kappitakesamassu; Surosito lohitacandanena, Gandhabbarājāva disā pabhāsasi.

Deviddhipattosi mahānubhāvo, Sabbehi kāmehi samaṅgibhūto; Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ, Seyyo ito kena manussaloko’.

‘Aḷāra nāññatra manussalokā, Suddhī va saṁvijjati saṁyamo vā; Ahañca laddhāna manussayoniṁ, Kāhāmi jātimaraṇassa antaṁ’.

‘Saṁvaccharo me vasato tavantike, Annena pānena upaṭṭhitosmi; Āmantayitvāna palemi nāga, Cirappavutthosmi ahaṁ janinda’.

‘Puttā ca dārā anujīvino ca, Niccānusiṭṭhā upatiṭṭhathetaṁ; Kaccinnu taṁ nābhisapittha koci, Piyañhi me dassanaṁ tuyhaṁ aḷāra’.

‘Yathāpi mātū ca pitū agāre, Putto piyo paṭivihito vaseyya; Tatopi mayhaṁ idhameva seyyo, Cittañhi te nāga mayī pasannaṁ’.

‘Maṇī mamaṁ vijjati lohitaṅko, Dhanāharo maṇiratanaṁ uḷāraṁ; Ādāya tvaṁ gaccha sakaṁ niketaṁ, Laddhā dhanaṁ taṁ maṇimossajassu’.

Diṭṭhā mayā mānusakāpi kāmā, Asassatā vipariṇāmadhammā; Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, Saddhāyahaṁ pabbajitomhi rāja.

Dumapphalānīva patanti māṇavā, Daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā; Etampi disvā pabbajitomhi rāja, Apaṇṇakaṁ sāmaññameva seyyo”.

“Addhā have sevitabbā sapaññā, Bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāgañca sutvāna tavañcaḷāra, Kāhāmi puññāni anappakāni”.

“Addhā have sevitabbā sapaññā, Bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāgañca sutvāna mamañca rāja, Karohi puññāni anappakānī”ti.

Saṅkhapālajātakaṁ catutthaṁ.