Sudhābhojanajātaka

“Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi, Na cāpi me sannicayo ca atthi; Sukiccharūpaṁ vatidaṁ parittaṁ, Patthodano nālamayaṁ duvinnaṁ”.

“Appamhā appakaṁ dajjā, anumajjhato majjhakaṁ; Bahumhā bahukaṁ dajjā, adānaṁ nupapajjati.

Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.

“Moghañcassa hutaṁ hoti, moghañcāpi samīhitaṁ; Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, eko bhuñjati bhojanaṁ.

Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.

“Saccañcassa hutaṁ hoti, saccañcāpi samīhitaṁ; Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, neko bhuñjati bhojanaṁ.

Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.

“Sarañca juhati poso, bahukāya gayāya ca; Doṇe timbarutitthasmiṁ, sīghasote mahāvahe.

Atra cassa hutaṁ hoti, atra cassa samīhitaṁ; Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, neko bhuñjati bhojanaṁ.

Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.

“Baḷisañhi so nigilati, dīghasuttaṁ sabandhanaṁ; Atithismiṁ yo nisinnasmiṁ, eko bhuñjati bhojanaṁ.

Taṁ taṁ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṁ samārūha, nekāsī labhate sukhaṁ”.

“Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime, Ayañca vo sunakho kissa hetu; Uccāvacaṁ vaṇṇanibhaṁ vikubbati, Akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe”.

“Cando ca suriyo ca ubho idhāgatā, Ayaṁ pana mātali devasārathi; Sakkohamasmi tidasānamindo, Eso ca kho pañcasikhoti vuccati.

Pāṇissarā mudiṅgā ca, murajālambarāni ca; Suttamenaṁ pabodhenti, paṭibuddho ca nandati.

Ye kecime maccharino kadariyā, Paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṁ; Idheva nikkhippa sarīradehaṁ, Kāyassa bhedā nirayaṁ vajanti.

Ye kecime suggatimāsamānā, Dhamme ṭhitā saṁyame saṁvibhāge; Idheva nikkhippa sarīradehaṁ, Kāyassa bhedā sugatiṁ vajanti.

Tvaṁ nosi ñāti purimāsu jātisu, So maccharī rosako pāpadhammo; Taveva atthāya idhāgatamhā, Mā pāpadhammo nirayaṁ gamittha”.

“Addhā maṁ vo hitakāmā, yaṁ maṁ samanusāsatha; Sohaṁ tathā karissāmi, sabbaṁ vuttaṁ hitesibhi.

Esāhamajjeva upāramāmi, Na cāpihaṁ kiñci kareyya pāpaṁ; Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, Na cāpidatvā udakaṁ pivāmi.

Evañca me dadato sabbakālaṁ, Bhogā ime vāsava khīyissanti; Tato ahaṁ pabbajissāmi sakka, Hitvāna kāmāni yathodhikāni”.

Naguttame girivare gandhamādane, Modanti tā devavarābhipālitā; Athāgamā isivaro sabbalokagū, Supupphitaṁ dumavarasākhamādiya.

Suciṁ sugandhaṁ tidasehi sakkataṁ, Pupphuttamaṁ amaravarehi sevitaṁ; Aladdha maccehi va dānavehi vā, Aññatra devehi tadārahaṁ hidaṁ.

Tato catasso kanakattacūpamā, Uṭṭhāya nāriyo pamadādhipā muniṁ; Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, Iccabravuṁ nāradadeva brāhmaṇaṁ.

“Sace anuddiṭṭhaṁ tayā mahāmuni, Pupphaṁ imaṁ pārichattassa brahme; Dadāhi no sabbā gati te ijjhatu, Tuvampi no hohi yatheva vāsavo”.

Taṁ yācamānābhisamekkha nārado, Iccabravī saṅkalahaṁ udīrayi; “Na mayhamatthatthi imehi koci naṁ, Yāyeva vo seyyasi sā piḷandhatha”.

“Tvaṁ nottamevābhisamekkha nārada, Yassicchasi tassā anuppavecchasu; Yassā hi no nārada tvaṁ padassasi, Sāyeva no hehiti seṭṭhasammatā”.

“Akallametaṁ vacanaṁ sugatte, Ko brāhmaṇo saṅkalahaṁ udīraye; Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha, Sace na jānātha idhuttamādhamaṁ”.

Tā nāradena paramappakopitā, Udīritā vaṇṇamadena mattā; Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, “Pucchiṁsu bhūtādhipaṁ kā nu seyyasi”.

Tā disvā āyattamanā purindado, Iccabravī devavaro katañjalī; “Sabbāva vo hotha sugatte sādisī, Ko neva bhadde kalahaṁ udīrayi”.

“Yo sabbalokaccarito mahāmuni, Dhamme ṭhito nārado saccanikkamo; So nobravi girivare gandhamādane, Gantvāna bhūtādhipameva pucchatha; Sace na jānātha idhuttamādhamaṁ”.

“Asu brahāraññacaro mahāmuni, Nādatvā bhattaṁ varagatte bhuñjati; Viceyya dānāni dadāti kosiyo, Yassā hi so dassati sāva seyyasi”.

“Asū hi yo sammati dakkhiṇaṁ disaṁ, Gaṅgāya tīre himavantapassani; Sa kosiyo dullabhapānabhojano, Tassa sudhaṁ pāpaya devasārathi”.

Sa mātalī devavarena pesito, Sahassayuttaṁ abhiruyha sandanaṁ; Sukhippameva upagamma assamaṁ, Adissamāno munino sudhaṁ adā.

“Udaggihuttaṁ upatiṭṭhato hi me, Pabhaṅkaraṁ lokatamonuduttamaṁ; Sabbāni bhūtāni adhicca vāsavo, Ko neva me pāṇisu kiṁ sudhodahi.

Saṅkhūpamaṁ setamatulyadassanaṁ, Suciṁ sugandhaṁ piyarūpamabbhutaṁ; Adiṭṭhapubbaṁ mama jātu cakkhubhi, Kā devatā pāṇisu kiṁ sudhodahi”.

“Ahaṁ mahindena mahesi pesito, Sudhābhihāsiṁ turito mahāmuni; Jānāsi maṁ mātali devasārathi, Bhuñjassu bhattuttama mābhivārayi.

Bhuttā ca sā dvādasa hanti pāpake, Khudaṁ pipāsaṁ aratiṁ daraklamaṁ; Kodhūpanāhañca vivādapesuṇaṁ, Sītuṇha tandiñca rasuttamaṁ idaṁ”.

“Na kappatī mātali mayha bhuñjituṁ, Pubbe adatvā iti me vatuttamaṁ; Na cāpi ekāsnamarīyapūjitaṁ, Asaṁvibhāgī ca sukhaṁ na vindati”.

“Thīghātakā ye cime pāradārikā, Mittadduno ye ca sapanti subbate; Sabbe ca te maccharipañcamādhamā, Tasmā adatvā udakampi nāsniye.

Sohitthiyā vā purisassa vā pana, Dassāmi dānaṁ vidusampavaṇṇitaṁ; Saddhā vadaññū idha vītamaccharā, Bhavanti hete sucisaccasammatā”.

Ato matā devavarena pesitā, Kaññā catasso kanakattacūpamā; Āsā ca saddhā ca sirī tato hirī, Taṁ assamaṁ āgamu yattha kosiyo.

Tā disvā sabbo paramappamodito, Subhena vaṇṇena sikhārivaggino; Kaññā catasso caturo catuddisā, Iccabravī mātalino ca sammukhā.

“Purimaṁ disaṁ kā tvaṁ pabhāsi devate, Alaṅkatā tāravarāva osadhī; Pucchāmi taṁ kañcanavelliviggahe, Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.

“Sirāha devī manujebhi pūjitā, Apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya.

Yassāhamicchāmi sudhaṁ mahāmuni, So sabbakāmehi naro pamodati; Sirīti maṁ jānahi jūhatuttama, Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.

“Sippena vijjācaraṇena buddhiyā, Narā upetā paguṇā sakammunā; Tayā vihīnā na labhanti kiñcanaṁ, Tayidaṁ na sādhu yadidaṁ tayā kataṁ.

Passāmi posaṁ alasaṁ mahagghasaṁ, Sudukkulīnampi arūpimaṁ naraṁ; Tayānugutto siri jātimāmapi, Peseti dāsaṁ viya bhogavā sukhī.

Taṁ taṁ asaccaṁ avibhajjaseviniṁ, Jānāmi mūḷhaṁ vidurānupātiniṁ; Na tādisī arahati āsanūdakaṁ, Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.

“Kā sukkadāṭhā paṭimukkakuṇḍalā, Cittaṅgadā kambuvimaṭṭhadhārinī; Osittavaṇṇaṁ paridayha sobhasi, Kusaggirattaṁ apiḷayha mañjariṁ.

Migīva bhantā saracāpadhārinā, Virādhitā mandamiva udikkhasi; Ko te dutīyo idha mandalocane, Na bhāyasi ekikā kānane vane”.

“Na me dutīyo idha matthi kosiya, Masakkasārappabhavamhi devatā; Āsā sudhāsāya tavantimāgatā, Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.

“Āsāya yanti vāṇijā dhanesino, Nāvaṁ samāruyha parenti aṇṇave; Te tattha sīdanti athopi ekadā, Jīnādhanā enti vinaṭṭhapābhatā.

Āsāya khettāni kasanti kassakā, Vapanti bījāni karontupāyaso; Ītīnipātena avuṭṭhitāya vā, Na kiñci vindanti tato phalāgamaṁ.

Athattakārāni karonti bhattusu, Āsaṁ purakkhatvā narā sukhesino; Te bhatturatthā atigāḷhitā puna, Disā panassanti aladdha kiñcanaṁ.

Hitvāna dhaññañca dhanañca ñātake, Āsāya saggādhimanā sukhesino; Tapanti lūkhampi tapaṁ cirantaraṁ, Kumaggamāruyha parenti duggatiṁ.

Āsā visaṁvādikasammatā ime, Āse sudhāsaṁ vinayassu attani; Na tādisī arahati āsanūdakaṁ, Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.

“Daddallamānā yasasā yasassinī, Jighaññanāmavhayanaṁ disaṁ pati; Pucchāmi taṁ kañcanavelliviggahe, Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.

“Saddhāha devī manujehi pūjitā, Apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, Taṁ maṁ sudhāya varapañña bhājaya”.

“Dānaṁ damaṁ cāgamathopi saṁyamaṁ, Ādāya saddhāya karonti hekadā; Theyyaṁ musā kūṭamathopi pesuṇaṁ, Karonti heke puna viccutā tayā.

Bhariyāsu poso sadisīsu pekkhavā, Sīlūpapannāsu patibbatāsupi; Vinetvāna chandaṁ kulitthiyāsupi, Karoti saddhaṁ puna kumbhadāsiyā.

Tvameva saddhe paradārasevinī, Pāpaṁ karosi kusalampi riñcasi; Na tādisī arahati āsanūdakaṁ, Kuto sudhā gaccha na mayha ruccasi”.

“Jighaññarattiṁ aruṇasmimūhate, Yā dissati uttamarūpavaṇṇinī; Tathūpamā maṁ paṭibhāsi devate, Ācikkha me tvaṁ katamāsi accharā.

Kālā nidāgheriva aggijāriva, Anileritā lohitapattamālinī; Kā tiṭṭhasi mandamigāvalokayaṁ, Bhāsesamānāva giraṁ na muñcasi”.

“Hirāha devī manujehi pūjitā, Apāpasattūpanisevinī sadā; Sudhāvivādena tavantimāgatā, Sāhaṁ na sakkomi sudhampi yācituṁ; Kopīnarūpā viya yācanitthiyā”.

“Dhammena ñāyena sugatte lacchasi, Eso hi dhammo na hi yācanā sudhā; Taṁ taṁ ayācantimahaṁ nimantaye, Sudhāya yañcicchasi tampi dammi te.

Sā tvaṁ mayā ajja sakamhi assame, Nimantitā kañcanavelliviggahe; Tuvañhi me sabbarasehi pūjiyā, Taṁ pūjayitvāna sudhampi asniye”.

Sā kosiyenānumatā jutīmatā, Addhā hiri rammaṁ pāvisi yassamaṁ; Udakavantaṁ phalamariyapūjitaṁ, Apāpasattūpanisevitaṁ sadā.

Rukkhaggahānā bahukettha pupphitā, Ambā piyālā panasā ca kiṁsukā; Sobhañjanā loddamathopi padmakā, Kekā ca bhaṅgā tilakā supupphitā.

Sālā karerī bahukettha jambuyo, Assatthanigrodhamadhukavetasā; Uddālakā pāṭali sinduvārakā, Manuññagandhā mucalindaketakā.

Hareṇukā veḷukā keṇu tindukā, Sāmākanīvāramathopi cīnakā; Mocā kadalī bahukettha sāliyo, Pavīhayo ābhūjino ca taṇḍulā.

Tassevuttarapassena, jātā pokkharaṇī sivā; Akakkasā apabbhārā, sādhu appaṭigandhikā.

Tattha macchā sanniratā, khemino bahubhojanā; Siṅgū savaṅkā saṅkulā, satavaṅkā ca rohitā; Āḷigaggarakākiṇṇā, pāṭhīnā kākamacchakā.

Tattha pakkhī sanniratā, khemino bahubhojanā; Haṁsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā; Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā.

Tattha pānāya māyanti, nānā migagaṇā bahū; Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo.

Palāsādā gavajā ca, mahiṁsā rohitā rurū; Eṇeyyā ca varāhā ca, gaṇino nīkasūkarā; Kadalimigā bahukettha, biḷārā sasakaṇṇikā.

Chamāgirī pupphavicitrasanthatā, Dijābhighuṭṭhā dijasaṅghasevitā.

Sā suttacā nīladumābhilambitā, Vijju mahāmegharivānupajjatha; Tassā susambandhasiraṁ kusāmayaṁ, Suciṁ sugandhaṁ ajinūpasevitaṁ; Atricca kocchaṁ hirimetadabravi, “Nisīda kalyāṇi sukhayidamāsanaṁ”.

Tassā tadā kocchagatāya kosiyo, Yadicchamānāya jaṭājinandharo; Navehi pattehi sayaṁ sahūdakaṁ, Sudhābhihāsī turito mahāmuni.

Sā taṁ paṭiggayha ubhohi pāṇibhi, Iccabravi attamanā jaṭādharaṁ; “Handāhaṁ etarahi pūjitā tayā, Gaccheyyaṁ brahme tidivaṁ jitāvinī”.

Sā kosiyenānumatā jutīmatā, Udīritā vaṇṇamadena mattā; Sakāse gantvāna sahassacakkhuno, “Ayaṁ sudhā vāsava dehi me jayaṁ”.

Tamena sakkopi tadā apūjayi, Sahindadevā surakaññamuttamaṁ; Sā pañjalī devamanussapūjitā, Navamhi kocchamhi yadā upāvisi.

Tameva saṁsī punadeva mātaliṁ, Sahassanetto tidasānamindo; “Gantvāna vākyaṁ mama brūhi kosiyaṁ, ‘Āsāya saddhā siriyā ca kosiya; Hirī sudhaṁ kena malattha hetunā’”.

Taṁ suplavatthaṁ udatārayī rathaṁ, Daddallamānaṁ upakāriyasādisaṁ; Jambonadīsaṁ tapaneyyasannibhaṁ, Alaṅkataṁ kañcanacittasannibhaṁ.

Suvaṇṇacandettha bahū nipātitā, Hatthī gavāssā kikibyagghadīpiyo; Eṇeyyakā laṅghamayettha pakkhino, Migettha veḷuriyamayā yudhā yutā.

Tatthassarājaharayo ayojayuṁ, Dasasatāni susunāgasādise; Alaṅkate kañcanajāluracchade, Āveḷine saddagame asaṅgite.

Taṁ yānaseṭṭhaṁ abhiruyha mātali, Disā imāyo abhinādayittha; Nabhañca selañca vanappatiniñca, Sasāgaraṁ pabyathayittha mediniṁ.

Sa khippameva upagamma assamaṁ, Pāvāramekaṁsakato katañjalī; Bahussutaṁ vuddhaṁ vinītavantaṁ, Iccabravī mātali devabrāhmaṇaṁ.

“Indassa vākyaṁ nisāmehi kosiya, Dūto ahaṁ pucchati taṁ purindado; ‘Āsāya saddhā siriyā ca kosiya, Hirī sudhaṁ kena malattha hetunā’”.

“Andhā sirī maṁ paṭibhāti mātali, Saddhā aniccā pana devasārathi; Āsā visaṁvādikasammatā hi me, Hirī ca ariyamhi guṇe patiṭṭhitā”.

“Kumāriyo yācimā gottarakkhitā, Jiṇṇā ca yā yā ca sabhattuitthiyo; Tā chandarāgaṁ purisesu uggataṁ, Hiriyā nivārenti sacittamattano.

Saṅgāmasīse sarasattisaṁyute, Parājitānaṁ patataṁ palāyinaṁ; Hiriyā nivattanti jahitva jīvitaṁ, Te sampaṭicchanti punā hirīmanā.

Velā yathā sāgaravegavārinī, Hirāya hi pāpajanaṁ nivārinī; Taṁ sabbaloke hirimariyapūjitaṁ, Indassa taṁ vedaya devasārathi”.

“Ko te imaṁ kosiya diṭṭhimodahi, Brahmā mahindo atha vā pajāpati; Hirāya devesu hi seṭṭhasammatā, Dhītā mahindassa mahesi jāyatha”.

“Handehi dāni tidivaṁ apakkama, Rathaṁ samāruyha mamāyitaṁ imaṁ; Indo ca taṁ indasagotta kaṅkhati, Ajjeva tvaṁ indasahabyataṁ vaja”.

“Evaṁ visujjhanti apāpakammino, Atho suciṇṇassa phalaṁ na nassati; Ye keci maddakkhu sudhāya bhojanaṁ, Sabbeva te indasahabyataṁ gatā.

Hirī uppalavaṇṇāsi, kosiyo dānapati bhikkhu; Anuruddho pañcasikho, ānando āsi mātali.

Sūriyo kassapo bhikkhu, moggallānosi candimā; Nārado sāriputtosi, sambuddho āsi vāsavo”ti.

Sudhābhojanajātakaṁ tatiyaṁ.