Vidhurajātaka

“Paṇḍu kisiyāsi dubbalā, Vaṇṇarūpaṁ natavedisaṁ pure; Vimale akkhāhi pucchitā, Kīdisī tuyhaṁ sarīravedanā”.

“Dhammo manujesu mātīnaṁ, Dohaḷo nāma janinda vuccati; Dhammāhataṁ nāgakuñjara, Vidhurassa hadayābhipatthaye”.

“Candaṁ kho tvaṁ dohaḷāyasi, Sūriyaṁ vā atha vāpi mālutaṁ; Dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ, Ko vidhuramidha mānayissati”.

“Kiṁ nu tāta tuvaṁ pajjhāyasi, Padumaṁ hatthagataṁva te mukhaṁ; Kiṁ nu dummanarūposi issara, Mā tvaṁ soci amittatāpana”.

“Mātā hi tava irandhati, Vidhurassa hadayaṁ dhaniyati; Dullabhañhi vidhurassa dassanaṁ, Ko vidhuramidha mānayissati.

Tassa bhattupariyesanaṁ cara, Yo vidhuramidha mānayissati”; Pituno ca sā sutvāna vākyaṁ, Rattiṁ nikkhamma avassutiṁ cari.

“Ke gandhabbe rakkhase ca nāge, Ke kimpurise cāpi mānuse; Ke paṇḍite sabbakāmadade, Dīgharattaṁ bhattā me bhavissati”.

“Assāsa hessāmi te pati, Bhattā te hessāmi anindalocane; Paññā hi mamaṁ tathāvidhā, Assāsa hessasi bhariyā mama”.

Avacāsi puṇṇakaṁ irandhatī, Pubbapathānugatena cetasā; “Ehi gacchāma pitu mamantike, Esova te etamatthaṁ pavakkhati”.

Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā; Yakkhaṁ hatthe gahetvāna, pitusantikupāgami.

“Nāgavara vaco suṇohi me, Patirūpaṁ paṭipajja suṅkiyaṁ; Patthemi ahaṁ irandhatiṁ, Tāya samaṅgiṁ karohi maṁ tuvaṁ.

Sataṁ hatthī sataṁ assā, sataṁ assatarīrathā; Sataṁ valabhiyo puṇṇā, nānāratnassa kevalā; Te nāga paṭipajjassu, dhītaraṁ dehirandhatiṁ”.

“Yāva āmantaye ñātī, mitte ca suhadajjane; Anāmanta kataṁ kammaṁ, taṁ pacchā anutappati”.

Tato so varuṇo nāgo, pavisitvā nivesanaṁ; Bhariyaṁ āmantayitvāna, idaṁ vacanamabravi.

“Ayaṁ so puṇṇako yakkho, yācatī maṁ irandhatiṁ; Bahunā vittalābhena, tassa dema piyaṁ mamaṁ”.

“Na dhanena na vittena, Labbhā amhaṁ irandhatī; Sace ca kho hadayaṁ paṇḍitassa, Dhammena laddhā idha māhareyya; Etena vittena kumāri labbhā, Nāññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma”.

Tato so varuṇo nāgo, nikkhamitvā nivesanā; Puṇṇakāmantayitvāna, idaṁ vacanamabravi.

“Na dhanena na vittena, Labbhā amhaṁ irandhatī; Sace tuvaṁ hadayaṁ paṇḍitassa, Dhammena laddhā idha māharesi; Etena vittena kumāri labbhā, Nāññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma”.

“Yaṁ paṇḍitotyeke vadanti loke, Tameva bāloti punāhu aññe; Akkhāhi me vippavadanti ettha, Kaṁ paṇḍitaṁ nāga tuvaṁ vadesi”.

“Korabyarājassa dhanañcayassa, Yadi te suto vidhuro nāma kattā; Ānehi taṁ paṇḍitaṁ dhammaladdhā, Irandhatī padacarā te hotu”.

Idañca sutvā varuṇassa vākyaṁ, Uṭṭhāya yakkho paramappatīto; Tattheva santo purisaṁ asaṁsi, “Ānehi ājaññamidheva yuttaṁ.

Jātarūpamayā kaṇṇā, kācamhicamayā khurā; Jambonadassa pākassa, suvaṇṇassa uracchado”.

Devavāhavahaṁ yānaṁ, Assamāruyha puṇṇako; Alaṅkato kappitakesamassu, Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.

So puṇṇako kāmarāgena giddho, Irandhatiṁ nāgakaññaṁ jigīsaṁ; Gantvāna taṁ bhūtapatiṁ yasassiṁ, Iccabravī vessavaṇaṁ kuveraṁ.

“Bhogavatī nāma mandire, Vāsā hiraññavatīti vuccati; Nagare nimmite kañcanamaye, Maṇḍalassa uragassa niṭṭhitaṁ.

Aṭṭālakā oṭṭhagīviyo, Lohitaṅkassa masāragallino; Pāsādettha silāmayā, Sovaṇṇaratanehi chāditā.

Ambā tilakā ca jambuyo, Sattapaṇṇā mucalindaketakā; Piyaṅgu uddālakā sahā, Uparibhaddakā sinduvārakā.

Campeyyakā nāgamallikā, Bhaginīmālā atha mettha koliyā; Ete dumā pariṇāmitā, Sobhayanti uragassa mandiraṁ.

Khajjurettha silāmayā, Sovaṇṇadhuvapupphitā bahū; Yattha vasato papātiko, Nāgarājā varuṇo mahiddhiko.

Tassa komārikā bhariyā, Vimalā kañcanavelliviggahā; Kālā taruṇāva uggatā, Pucimandatthanī cārudassanā.

Lākhārasarattasucchavī, Kaṇikārāva nivātapupphitā; Tidivokacarāva accharā, Vijjuvabbhaghanā vinissaṭā.

Sā dohaḷinī suvimhitā, Vidhurassa hadayaṁ dhaniyati; Taṁ tesaṁ demi issara, Tena te denti irandhatiṁ mamaṁ”.

So puṇṇako bhūtapatiṁ yasassiṁ, Āmantaya vessavaṇaṁ kuveraṁ; “Tattheva santo purisaṁ asaṁsi, Ānehi ājaññamidheva yuttaṁ”.

Jātarūpamayā kaṇṇā, kācamhicamayā khurā; Jambonadassa pākassa, suvaṇṇassa uracchado.

Devavāhavahaṁ yānaṁ, Assamāruyha puṇṇako; Alaṅkato kappitakesamassu, Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.

So aggamā rājagahaṁ surammaṁ, Aṅgassa rañño nagaraṁ durāyutaṁ; Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ, Masakkasāraṁ viya vāsavassa.

Mayūrakoñcāgaṇasampaghuṭṭhaṁ, Dijābhighuṭṭhaṁ dijasaṅghasevitaṁ; Nānāsakuntābhirudaṁ suvaṅgaṇaṁ, Pupphābhikiṇṇaṁ himavaṁva pabbataṁ.

So puṇṇako vepulamābhirūhi, Siluccayaṁ kimpurisānuciṇṇaṁ; Anvesamāno maṇiratanaṁ uḷāraṁ, Tamaddasā pabbatakūṭamajjhe.

Disvā maṇiṁ pabhassaraṁ jātimantaṁ, Manoharaṁ maṇiratanaṁ uḷāraṁ; Daddallamānaṁ yasasā yasassinaṁ, Obhāsatī vijjurivantalikkhe.

Tamaggahī veḷuriyaṁ mahagghaṁ, Manoharaṁ nāma mahānubhāvaṁ; Ājaññamāruyha manomavaṇṇo, Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.

So aggamā nagaramindapatthaṁ, Oruyhupāgacchi sabhaṁ kurūnaṁ; Samāgate ekasataṁ samagge, Avhettha yakkho avikampamāno.

“Ko nīdha raññaṁ varamābhijeti, Kamābhijeyyāma varaddhanena; Kamanuttaraṁ ratanavaraṁ jināma, Ko vāpi no jeti varaddhanena”.

“Kuhiṁ nu raṭṭhe tava jātibhūmi, Na korabyasseva vaco tavedaṁ; Abhītosi no vaṇṇanibhāya sabbe, Akkhāhi me nāmañca bandhave ca”.

“Kaccāyano māṇavakosmi rāja, Anūnanāmo iti mavhayanti; Aṅgesu me ñātayo bandhavā ca, Akkhena devasmi idhānupatto”.

“Kiṁ māṇavassa ratanāni atthi, Ye taṁ jinanto hare akkhadhutto; Bahūni rañño ratanāni atthi, Te tvaṁ daliddo kathamavhayesi”.

“Manoharo nāma maṇī mamāyaṁ, Manoharaṁ maṇiratanaṁ uḷāraṁ; Imañca ājaññamamittatāpanaṁ, Etaṁ me jinitvā hare akkhadhutto”.

“Eko maṇī māṇava kiṁ karissati, Ājāniyeko pana kiṁ karissati; Bahūni rañño maṇiratanāni atthi, Ājāniyā vātajavā anappakā”.

Dohaḷakaṇḍaṁ nāma.

“Idañca me maṇiratanaṁ, passa tvaṁ dvipaduttama; Itthīnaṁ viggahā cettha, purisānañca viggahā.

Migānaṁ viggahā cettha, sakuṇānañca viggahā; Nāgarājā supaṇṇā ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Hatthānīkaṁ rathānīkaṁ, asse pattī ca vammine; Caturaṅginimaṁ senaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake; Balaggāni viyūḷhāni, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Puraṁ uddhāpasampannaṁ, bahupākāratoraṇaṁ; Siṅghāṭakesu bhūmiyo, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Esikā parikhāyo ca, palikhaṁ aggaḷāni ca; Aṭṭālake ca dvāre ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa toraṇamaggesu, nānādijagaṇā bahū; Haṁsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā.

Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā; Nānādijagaṇākiṇṇaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa nagaraṁ supākāraṁ, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ; Samussitadhajaṁ rammaṁ, soṇṇavālukasanthataṁ.

Passettha paṇṇasālāyo, vibhattā bhāgaso mitā; Nivesane nivese ca, sandhibyūhe pathaddhiyo.

Pānāgāre ca soṇḍe ca, sūnā odaniyā gharā; Vesī ca gaṇikāyo ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Mālākāre ca rajake, gandhike atha dussike; Suvaṇṇakāre maṇikāre, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Āḷārike ca sūde ca, naṭanāṭakagāyino; Pāṇissare kumbhathūnike, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa bherī mudiṅgā ca, saṅkhā paṇavadindimā; Sabbañca tāḷāvacaraṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Sammatālañca vīṇañca, naccagītaṁ suvāditaṁ; Tūriyatāḷitasaṅghuṭṭhaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Laṅghikā muṭṭhikā cettha, māyākārā ca sobhiyā; Vetālike ca jalle ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Samajjā cettha vattanti, ākiṇṇā naranāribhi; Mañcātimañce bhūmiyo, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa malle samajjasmiṁ, phoṭente diguṇaṁ bhujaṁ; Nihate nihatamāne ca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa pabbatapādesu, nānāmigagaṇā bahū; Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo.

Palāsādā gavajā ca, mahiṁsā rohitā rurū; Eṇeyyā ca varāhā ca, gaṇino nīkasūkarā.

Kadalimigā bahū citrā, biḷārā sasakaṇṭakā; Nānāmigagaṇākiṇṇaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Najjāyo supatitthāyo, soṇṇavālukasanthatā; Acchā savanti ambūni, macchagumbanisevitā.

Kumbhīlā makarā cettha, susumārā ca kacchapā; Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā.

Nānādijagaṇākiṇṇā, nānādumagaṇāyutā; Veḷuriyakarodāyo, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passettha pokkharaṇiyo, suvibhattā catuddisā; Nānādijagaṇākiṇṇā, puthulomanisevitā.

Samantodakasampannaṁ, mahiṁ sāgarakuṇḍalaṁ; Upetaṁ vanarājehi, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Purato videhe passa, goyāniye ca pacchato; Kuruyo jambudīpañca, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passa candaṁ sūriyañca, obhāsante catuddisā; Sineruṁ anupariyante, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Sineruṁ himavantañca, sāgarañca mahītalaṁ; Cattāro ca mahārāje, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Ārāme vanagumbe ca, pāṭiye ca siluccaye; Ramme kimpurisākiṇṇe, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Phārusakaṁ cittalataṁ, missakaṁ nandanaṁ vanaṁ; Vejayantañca pāsādaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Sudhammaṁ tāvatiṁsañca, pārichattañca pupphitaṁ; Erāvaṇaṁ nāgarājaṁ, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passettha devakaññāyo, nabhā vijjurivuggatā; Nandane vicarantiyo, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passettha devakaññāyo, devaputtapalobhinī; Devaputte ramamāne, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Parosahassapāsāde, veḷuriyaphalasanthate; Pajjalante ca vaṇṇena, maṇimhi passa nimmitaṁ.

Tāvatiṁse ca yāme ca, Tusite cāpi nimmite; Paranimmitavasavattino, Maṇimhi passa nimmitaṁ.

Passettha pokkharaṇiyo, vippasannodikā sucī; Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca.

Dasettha rājiyo setā, dasanīlā manoramā; Cha piṅgalā pannarasa, haliddā ca catuddasa.

Vīsati tattha sovaṇṇā, vīsati rajatāmayā; Indagopakavaṇṇābhā, tāva dissanti tiṁsati.

Dasettha kāḷiyo chacca, mañjeṭṭhā pannavīsati; Missā bandhukapupphehi, nīluppalavicittikā.

Evaṁ sabbaṅgasampannaṁ, accimantaṁ pabhassaraṁ; Odhisuṅkaṁ mahārāja, passa tvaṁ dvipaduttama”.

Maṇikaṇḍaṁ nāma.

“Upāgataṁ rāja mupehi lakkhaṁ, Netādisaṁ maṇiratanaṁ tavatthi; Dhammena jissāma asāhasena, Jito ca no khippamavākarohi.

Pañcāla-paccuggata-sūrasena, Macchā ca maddā saha kekakebhi; Passantu note asaṭhena yuddhaṁ, Na no sabhāyaṁ na karonti kiñci”.

Te pāvisuṁ akkhamadena mattā, Rājā kurūnaṁ puṇṇako cāpi yakkho; Rājā kaliṁ viccinamaggahesi, Kaṭaṁ aggahī puṇṇako nāma yakkho.

Te tattha jūte ubhaye samāgate, Raññaṁ sakāse sakhīnañca majjhe; Ajesi yakkho naravīraseṭṭhaṁ, Tatthappanādo tumulo babhūva.

“Jayo mahārāja parājayo ca, Āyūhataṁ aññatarassa hoti; Janinda jīnosi varaddhanena, Jito ca me khippamavākarohi”.

“Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca, Yañcāpi mayhaṁ ratanaṁ pathabyā; Gaṇhāhi kaccāna varaṁ dhanānaṁ, Ādāya yenicchasi tena gaccha”.

“Hatthī gavāssā maṇikuṇḍalā ca, Yañcāpi tuyhaṁ ratanaṁ pathabyā; Tesaṁ varo vidhuro nāma kattā, So me jito taṁ me avākarohi”.

“Attā ca me so saraṇaṁ gatī ca, Dīpo ca leṇo ca parāyaṇo ca; Asantuleyyo mama so dhanena, Pāṇena me sādiso esa kattā”.

“Ciraṁ vivādo mama tuyhañcassa, Kāmañca pucchāma tameva gantvā; Esova no vivaratu etamatthaṁ, Yaṁ vakkhatī hotu kathā ubhinnaṁ”.

“Addhā hi saccaṁ bhaṇasi, na ca māṇava sāhasaṁ; Tameva gantvā pucchāma, tena tussāmubho janā”.

“Saccaṁ nu devā vidahū kurūnaṁ, Dhamme ṭhitaṁ vidhuraṁ nāmamaccaṁ; Dāsosi rañño uda vāsi ñāti, Vidhuroti saṅkhā katamāsi loke”.

“Āmāyadāsāpi bhavanti heke, Dhanena kītāpi bhavanti dāsā; Sayampi heke upayanti dāsā, Bhayā paṇunnāpi bhavanti dāsā.

Ete narānaṁ caturova dāsā, Addhā hi yonito ahampi jāto; Bhavo ca rañño abhavo ca rañño, Dāsāhaṁ devassa parampi gantvā; Dhammena maṁ māṇava tuyha dajjā”.

“Ayaṁ dutīyo vijayo mamajja, Puṭṭho hi kattā vivarettha pañhaṁ; Adhammarūpo vata rājaseṭṭho, Subhāsitaṁ nānujānāsi mayhaṁ”.

“Evañce no so vivarettha pañhaṁ, Dāsohamasmi na ca khosmi ñāti; Gaṇhāhi kaccāna varaṁ dhanānaṁ, Ādāya yenicchasi tena gaccha”.

Akkhakaṇḍaṁ nāma.

“Vidhura vasamānassa, gahaṭṭhassa sakaṁ gharaṁ; Khemā vutti kathaṁ assa, kathaṁ nu assa saṅgaho.

Abyābajjhaṁ kathaṁ assa, saccavādī ca māṇavo; Asmā lokā paraṁ lokaṁ, kathaṁ pecca na socati”.

Taṁ tattha gatimā dhitimā, matimā atthadassimā; Saṅkhātā sabbadhammānaṁ, vidhuro etadabravi.

“Na sādhāraṇadārassa, na bhuñje sādumekako; Na seve lokāyatikaṁ, netaṁ paññāya vaḍḍhanaṁ.

Sīlavā vattasampanno, appamatto vicakkhaṇo; Nivātavutti atthaddho, surato sakhilo mudu.

Saṅgahetā ca mittānaṁ, saṁvibhāgī vidhānavā; Tappeyya annapānena, sadā samaṇabrāhmaṇe.

Dhammakāmo sutādhāro, bhaveyya paripucchako; Sakkaccaṁ payirupāseyya, sīlavante bahussute.

Gharamāvasamānassa, gahaṭṭhassa sakaṁ gharaṁ; Khemā vutti siyā evaṁ, evaṁ nu assa saṅgaho.

Abyābajjhaṁ siyā evaṁ, saccavādī ca māṇavo; Asmā lokā paraṁ lokaṁ, evaṁ pecca na socati”.

Gharāvāsapañhā nāma.

“Ehi dāni gamissāma, dinno no issarena me; Mamevatthaṁ paṭipajja, esa dhammo sanantano”.

“Jānāmi māṇava tayāhamasmi, Dinnohamasmi tava issarena; Tīhañca taṁ vāsayemu agāre, Yenaddhunā anusāsemu putte”.

“Taṁ me tathā hotu vasemu tīhaṁ, Kurutaṁ bhavajja gharesu kiccaṁ; Anusāsataṁ puttadāre bhavajja, Yathā tayī pecca sukhī bhaveyya”.

“Sādhū”ti vatvāna pahūtakāmo, Pakkāmi yakkho vidhurena saddhiṁ; Taṁ kuñjarājaññahayānuciṇṇaṁ, Pāvekkhi antepuramariyaseṭṭho.

Koñcaṁ mayūrañca piyañca ketaṁ, Upāgami tattha surammarūpaṁ; Pahūtabhakkhaṁ bahuannapānaṁ, Masakkasāraṁ viya vāsavassa.

Tattha naccanti gāyanti, avhāyanti varāvaraṁ; Accharā viya devesu, nāriyo samalaṅkatā.

Samaṅgikatvā pamadāhi yakkhaṁ, Annena pānena ca dhammapālo; Atthattha mevānuvicintayanto, Pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.

Taṁ candanagandharasānulittaṁ, Suvaṇṇajambonadanikkhasādisaṁ; Bhariyaṁvacā “ehi suṇohi bhoti, Puttāni āmantaya tambanette”.

Sutvāna vākyaṁ patino anujjā, Suṇisaṁvaca tambanakhiṁ sunettaṁ; “Āmantaya vammadharāni cete, Puttāni indīvarapupphasāme”.

Te āgate muddhani dhammapālo, Cumbitvā putte avikampamāno; Āmantayitvāna avoca vākyaṁ, “Dinnāhaṁ raññā idha māṇavassa.

Tassajjahaṁ attasukhī vidheyyo, Ādāya yenicchati tena gacchati; Ahañca vo sāsitumāgatosmi, Kathaṁ ahaṁ aparittāya gacche.

Sace vo rājā kururaṭṭhavāsī, Janasandho puccheyya pahūtakāmo; Kimābhijānātha pure purāṇaṁ, Kiṁ vo pitā anusāse puratthā.

Samāsanā hotha mayāva sabbe, Konīdha rañño abbhatiko manusso; Tamañjaliṁ kariya vadetha evaṁ, Mā hevaṁ deva na hi esa dhammo; Viyaggharājassa nihīnajacco, Samāsano deva kathaṁ bhaveyya”.

Lakkhaṇakaṇḍaṁ nāma.

So ca putte amacce ca, ñātayo suhadajjane; Alīnamanasaṅkappo, vidhuro etadabravi.

“Ethayyo rājavasatiṁ, nisīditvā suṇātha me; Yathā rājakulaṁ patto, yasaṁ poso nigacchati.

Na hi rājakulaṁ patto, aññāto labhate yasaṁ; Nāsūro nāpi dummedho, nappamatto kudācanaṁ.

Yadāssa sīlaṁ paññañca, soceyyaṁ cādhigacchati; Atha vissasate tyamhi, guyhañcassa na rakkhati.

Tulā yathā paggahitā, samadaṇḍā sudhāritā; Ajjhiṭṭho na vikampeyya, sa rājavasatiṁ vase.

Tulā yathā paggahitā, samadaṇḍā sudhāritā; Sabbāni abhisambhonto, sa rājavasatiṁ vase.

Divā vā yadi vā rattiṁ, rājakiccesu paṇḍito; Ajjhiṭṭho na vikampeyya, sa rājavasatiṁ vase.

Divā vā yadi vā rattiṁ, rājakiccesu paṇḍito; Sabbāni abhisambhonto, sa rājavasatiṁ vase.

Yo cassa sukato maggo, rañño suppaṭiyādito; Na tena vutto gaccheyya, sa rājavasatiṁ vase.

Na rañño sadisaṁ bhuñje, kāmabhoge kudācanaṁ; Sabbattha pacchato gacche, sa rājavasatiṁ vase.

Na rañño sadisaṁ vatthaṁ, na mālaṁ na vilepanaṁ; Ākappaṁ sarakuttiṁ vā, na rañño sadisamācare; Aññaṁ kareyya ākappaṁ, sa rājavasatiṁ vase.

Kīḷe rājā amaccehi, bhariyāhi parivārito; Nāmacco rājabhariyāsu, bhāvaṁ kubbetha paṇḍito.

Anuddhato acapalo, nipako saṁvutindriyo; Manopaṇidhisampanno, sa rājavasatiṁ vase.

Nāssa bhariyāhi kīḷeyya, na manteyya rahogato; Nāssa kosā dhanaṁ gaṇhe, sa rājavasatiṁ vase.

Na niddaṁ bahu maññeyya, na madāya suraṁ pive; Nāssa dāye mige haññe, sa rājavasatiṁ vase.

Nāssa pīṭhaṁ na pallaṅkaṁ, Na kocchaṁ na nāvaṁ rathaṁ; Sammatomhīti ārūhe, Sa rājavasatiṁ vase.

Nātidūre bhaje rañño, nāccāsanne vicakkhaṇo; Sammukhañcassa tiṭṭheyya, sandissanto sabhattuno.

Na ve rājā sakhā hoti, na rājā hoti methuno; Khippaṁ kujjhanti rājāno, sūkenakkhīva ghaṭṭitaṁ.

Na pūjito maññamāno, medhāvī paṇḍito naro; Pharusaṁ patimanteyya, rājānaṁ parisaṅgataṁ.

Laddhadvāro labhe dvāraṁ, neva rājūsu vissase; Aggīva saṁyato tiṭṭhe, sa rājavasatiṁ vase.

Puttaṁ vā bhātaraṁ vā saṁ, sampaggaṇhāti khattiyo; Gāmehi nigamehi vā, raṭṭhehi janapadehi vā; Tuṇhībhūto upekkheyya, na bhaṇe chekapāpakaṁ.

Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake; Tesaṁ kammāvadānena, rājā vaḍḍheti vetanaṁ; Na tesaṁ antarā gacche, sa rājavasatiṁ vase.

Cāpovūnudaro dhīro, vaṁsovāpi pakampaye; Paṭilomaṁ na vatteyya, sa rājavasatiṁ vase.

Cāpovūnudaro assa, macchovassa ajivhavā; Appāsī nipako sūro, sa rājavasatiṁ vase.

Na bāḷhaṁ itthiṁ gaccheyya, sampassaṁ tejasaṅkhayaṁ; Kāsaṁ sāsaṁ daraṁ balyaṁ, khīṇamedho nigacchati.

Nātivelaṁ pabhāseyya, na tuṇhī sabbadā siyā; Avikiṇṇaṁ mitaṁ vācaṁ, patte kāle udīraye.

Akkodhano asaṅghaṭṭo, sacco saṇho apesuṇo; Samphaṁ giraṁ na bhāseyya, sa rājavasatiṁ vase.

Mātāpettibharo assa, kule jeṭṭhāpacāyiko; Saṇho sakhilasambhāso, sa rājavasatiṁ vase.

Vinīto sippavā danto, katatto niyato mudu; Appamatto suci dakkho, sa rājavasatiṁ vase.

Nivātavutti vuddhesu, sappatisso sagāravo; Surato sukhasaṁvāso, sa rājavasatiṁ vase.

Ārakā parivajjeyya, sahituṁ pahitaṁ janaṁ; Bhattāraññevudikkheyya, na ca aññassa rājino.

Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Sakkaccaṁ payirupāseyya, sa rājavasatiṁ vase.

Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Sakkaccaṁ anuvāseyya, sa rājavasatiṁ vase.

Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Tappeyya annapānena, sa rājavasatiṁ vase.

Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Āsajja paññe sevetha, ākaṅkhaṁ vuddhimattano.

Dinnapubbaṁ na hāpeyya, dānaṁ samaṇabrāhmaṇe; Na ca kiñci nivāreyya, dānakāle vanibbake.

Paññavā buddhisampanno, vidhānavidhikovido; Kālaññū samayaññū ca, sa rājavasatiṁ vase.

Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vicakkhaṇo; Susaṁvihitakammanto, sa rājavasatiṁ vase.

Khalaṁ sālaṁ pasuṁ khettaṁ, gantā cassa abhikkhaṇaṁ; Mitaṁ dhaññaṁ nidhāpeyya, mitaṁva pācaye ghare.

Puttaṁ vā bhātaraṁ vā saṁ, sīlesu asamāhitaṁ; Anaṅgavā hi te bālā, yathā petā tatheva te; Coḷañca nesaṁ piṇḍañca, āsīnānaṁ padāpaye.

Dāse kammakare pesse, sīlesu susamāhite; Dakkhe uṭṭhānasampanne, ādhipaccamhi ṭhāpaye.

Sīlavā ca alolo ca, anurakkho ca rājino; Āvī raho hito tassa, sa rājavasatiṁ vase.

Chandaññū rājino cassa, cittaṭṭho assa rājino; Asaṅkusakavutti’ssa, sa rājavasatiṁ vase.

Ucchādaye ca nhāpaye, dhove pāde adhosiraṁ; Āhatopi na kuppeyya, sa rājavasatiṁ vase.

Kumbhampañjaliṁ kariyā, cāṭañcāpi padakkhiṇaṁ; Kimeva sabbakāmānaṁ, dātāraṁ dhīramuttamaṁ.

Yo deti sayanaṁ vatthaṁ, yānaṁ āvasathaṁ gharaṁ; Pajjunnoriva bhūtāni, bhogehi abhivassati.

Esayyo rājavasati, vattamāno yathā naro; Ārādhayati rājānaṁ, pūjaṁ labhati bhattusu”.

Rājavasati nāma.

Evaṁ samanusāsitvā, ñātisaṅghaṁ vicakkhaṇo; Parikiṇṇo suhadehi, rājānamupasaṅkami.

Vanditvā sirasā pāde, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ; Vidhuro avaca rājānaṁ, paggahetvāna añjaliṁ.

“Ayaṁ maṁ māṇavo neti, kattukāmo yathāmati; Ñātīnatthaṁ pavakkhāmi, taṁ suṇohi arindama.

Putte ca me udikkhesi, yañca maññaṁ ghare dhanaṁ; Yathā pecca na hāyetha, ñātisaṅgho mayī gate.

Yatheva khalatī bhūmyā, bhūmyāyeva patiṭṭhati; Evetaṁ khalitaṁ mayhaṁ, etaṁ passāmi accayaṁ”.

“Sakkā na gantuṁ iti mayha hoti, Chetvā vadhitvā idha kātiyānaṁ; Idheva hohī iti mayha ruccati, Mā tvaṁ agā uttamabhūripañña”.

“Mā hevadhammesu manaṁ paṇīdahi, Atthe ca dhamme ca yutto bhavassu; Dhiratthu kammaṁ akusalaṁ anariyaṁ, Yaṁ katvā pacchā nirayaṁ vajeyya.

Nevesa dhammo na puneta kiccaṁ, Ayiro hi dāsassa janinda issaro; Ghātetuṁ jhāpetuṁ athopi hantuṁ, Na ca mayha kodhatthi vajāmi cāhaṁ”.

Jeṭṭhaputtaṁ upaguyha, vineyya hadaye daraṁ; Assupuṇṇehi nettehi, pāvisī so mahāgharaṁ.

Sālāva sammapatitā, mālutena pamadditā; Senti puttā ca dārā ca, vidhurassa nivesane.

Itthisahassaṁ bhariyānaṁ, dāsisattasatāni ca; Bāhā paggayha pakkanduṁ, vidhurassa nivesane.

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, vidhurassa nivesane.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, vidhurassa nivesane.

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, vidhurassa nivesane.

Itthisahassaṁ bhariyānaṁ, dāsisattasatāni ca; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “kasmā no vijahissasi”.

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “kasmā no vijahissasi”.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “kasmā no vijahissasi”.

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “kasmā no vijahissasi”.

Katvā gharesu kiccāni, anusāsitvā sakaṁ janaṁ; Mittāmacce ca bhacce ca, puttadāre ca bandhave.

Kammantaṁ saṁvidhetvāna, ācikkhitvā ghare dhanaṁ; Nidhiñca iṇadānañca, puṇṇakaṁ etadabravi.

“Avasī tuvaṁ mayha tīhaṁ agāre, Katāni kiccāni gharesu mayhaṁ; Anusāsitā puttadārā mayā ca, Karoma kaccāna yathāmatiṁ te”.

“Sace hi katte anusāsitā te, Puttā ca dārā anujīvino ca; Handehi dānī taramānarūpo, Dīgho hi addhāpi ayaṁ puratthā.

Achambhitova gaṇhāhi, ājāneyyassa vāladhiṁ; Idaṁ pacchimakaṁ tuyhaṁ, jīvalokassa dassanaṁ”.

“Sohaṁ kissa nu bhāyissaṁ, yassa me natthi dukkaṭaṁ; Kāyena vācā manasā, yena gaccheyya duggatiṁ”.

So assarājā vidhuraṁ vahanto, Pakkāmi vehāyasamantalikkhe; Sākhāsu selesu asajjamāno, Kālāgiriṁ khippamupāgamāsi.

Itthisahassaṁ bhariyānaṁ, dāsisattasatāni ca; Bāhā paggayha pakkanduṁ, yakkho brāhmaṇavaṇṇena; Vidhuraṁ ādāya gacchati.

…pe…

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, yakkho brāhmaṇavaṇṇena; Vidhuraṁ ādāya gacchati.

Itthisahassaṁ bhariyānaṁ, dāsisattasatāni ca; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “paṇḍito so kuhiṁ gato”.

…pe…

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, “paṇḍito so kuhiṁ gato.

Sace so sattarattena, nāgacchissati paṇḍito; Sabbe aggiṁ pavekkhāma, natthattho jīvitena no”.

“Paṇḍito ca viyatto ca, vibhāvī ca vicakkhaṇo; Khippaṁ mociya attānaṁ, mā bhāyitthāgamissati”.

Antarapeyyālaṁ nāma.

So tattha gantvāna vicintayanto, “Uccāvacā cetanakā bhavanti; Nayimassa jīvena mamatthi kiñci, Hantvānimaṁ hadayamānayissaṁ”.

So tattha gantvā pabbatantarasmiṁ, Anto pavisitvāna paduṭṭhacitto; Asaṁvutasmiṁ jagatippadese, Adhosiraṁ dhārayi kātiyāno.

So lambamāno narake papāte, Mahabbhaye lomahaṁse vidugge; Asantasanto kurūnaṁ kattuseṭṭho, Iccabravi puṇṇakaṁ nāma yakkhaṁ.

“Ariyāvakāsosi anariyarūpo, Asaññato saññatasannikāso; Accāhitaṁ kammaṁ karosi ludraṁ, Bhāve ca te kusalaṁ natthi kiñci.

Yaṁ maṁ papātasmiṁ papātumicchasi, Ko nu tavattho maraṇena mayhaṁ; Amānusasseva tavajja vaṇṇo, Ācikkha me tvaṁ katamāsi devatā”.

“Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, Rañño kuverassa hi so sajibbo; Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo, Brahā sucī vaṇṇabalūpapanno.

Tassānujaṁ dhītaraṁ kāmayāmi, Irandhatī nāma sā nāgakaññā; Tassā sumajjhāya piyāya hetu, Patārayiṁ tuyha vadhāya dhīra”.

“Mā heva tvaṁ yakkha ahosi mūḷho, Naṭṭhā bahū duggahītena loke; Kiṁ te sumajjhāya piyāya kiccaṁ, Maraṇena me iṅgha suṇomi sabbaṁ”.

“Mahānubhāvassa mahoragassa, Dhītukāmo ñātibhatohamasmi; Taṁ yācamānaṁ sasuro avoca, Yathā mamaññiṁsu sukāmanītaṁ.

Dajjemu kho te sutanuṁ sunettaṁ, Sucimhitaṁ candanalittagattaṁ; Sace tuvaṁ hadayaṁ paṇḍitassa, Dhammena laddhā idha māharesi; Etena vittena kumāri labbhā, Naññaṁ dhanaṁ uttari patthayāma.

Evaṁ na mūḷhosmi suṇohi katte, Na cāpi me duggahitatthi kiñci; Hadayena te dhammaladdhena nāgā, Irandhatiṁ nāgakaññaṁ dadanti.

Tasmā ahaṁ tuyhaṁ vadhāya yutto, Evaṁ mamattho maraṇena tuyhaṁ; Idheva taṁ narake pātayitvā, Hantvāna taṁ hadayamānayissaṁ”.

“Khippaṁ mamaṁ uddhara kātiyāna, Hadayena me yadi te atthi kiccaṁ; Ye kecime sādhunarassa dhammā, Sabbeva te pātukaromi ajja”.

So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, Nagamuddhani khippaṁ patiṭṭhapetvā; Assatthamāsīnaṁ samekkhiyāna, Paripucchi kattāramanomapaññaṁ.

“Samuddhato mesi tuvaṁ papātā, Hadayena te ajja mamatthi kiccaṁ; Ye kecime sādhunarassa dhammā, Sabbeva me pātukarohi ajja”.

“Samuddhato tyasmi ahaṁ papātā, Hadayena me yadi te atthi kiccaṁ; Ye kecime sādhunarassa dhammā, Sabbeva te pātukaromi ajja.

Yātānuyāyī ca bhavāhi māṇava, Allañca pāṇiṁ parivajjayassu; Mā cassu mittesu kadāci dubbhī, Mā ca vasaṁ asatīnaṁ nigacche”.

“Kathaṁ nu yātaṁ anuyāyī hoti, Allañca pāṇiṁ dahate kathaṁ so; Asatī ca kā ko pana mittadubbho, Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ”.

“Asanthutaṁ nopi ca diṭṭhapubbaṁ, Yo āsanenāpi nimantayeyya; Tasseva atthaṁ puriso kareyya, Yātānuyāyīti tamāhu paṇḍitā.

Yassekarattampi ghare vaseyya, Yatthannapānaṁ puriso labheyya; Na tassa pāpaṁ manasāpi cintaye, Adubbhapāṇiṁ dahate mittadubbho.

Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.

Puṇṇampi cemaṁ pathaviṁ dhanena, Dajjitthiyā puriso sammatāya; Laddhā khaṇaṁ atimaññeyya tampi, Tāsaṁ vasaṁ asatīnaṁ na gacche.

Evaṁ kho yātaṁ anuyāyī hoti, Allañca pāṇiṁ dahate punevaṁ; Asatī ca sā so pana mittadubbho, So dhammiko hohi jahassu adhammaṁ”.

Sādhunaradhammakaṇḍaṁ nāma.

“Avasiṁ ahaṁ tuyha tīhaṁ agāre, Annena pānena upaṭṭhitosmi; Mitto mamāsī visajjāmahaṁ taṁ, Kāmaṁ gharaṁ uttamapañña gaccha.

Api hāyatu nāgakulā attho, Alampi me nāgakaññāya hotu; So tvaṁ sakeneva subhāsitena, Muttosi me ajja vadhāya pañña”.

“Handa tuvaṁ yakkha mamampi nehi, Sasuraṁ te atthaṁ mayi carassu; Mayañca nāgādhipatiṁ vimānaṁ, Dakkhemu nāgassa adiṭṭhapubbaṁ”.

“Yaṁ ve narassa ahitāya assa, Na taṁ pañño arahati dassanāya; Atha kena vaṇṇena amittagāmaṁ, Tuvamicchasi uttamapañña gantuṁ”.

“Addhā pajānāmi ahampi etaṁ, Na taṁ pañño arahati dassanāya; Pāpañca me natthi kataṁ kuhiñci, Tasmā na saṅke maraṇāgamāya”.

“Handa ca ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ, Mayā saha dakkhasi ehi katte; Yatthacchati naccagītehi nāgo, Rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṁ.

Taṁ nāgakaññā caritaṁ gaṇena, Nikīḷitaṁ niccamaho ca rattiṁ; Pahūtamālyaṁ bahupupphachannaṁ, Obhāsatī vijjurivantalikkhe.

Annena pānena upetarūpaṁ, Naccehi gītehi ca vāditehi; Paripūraṁ kaññāhi alaṅkatāhi, Upasobhati vatthapilandhanena.

So puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, Nisīdayī pacchato āsanasmiṁ; Ādāya kattāramanomapaññaṁ, Upānayī bhavanaṁ nāgarañño.

Patvāna ṭhānaṁ atulānubhāvaṁ, Aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa; Sāmaggipekkhamāno nāgarājā, Pubbeva jāmātaramajjhabhāsatha.

Yannu tuvaṁ agamā maccalokaṁ, Anvesamāno hadayaṁ paṇḍitassa; Kacci samiddhena idhānupatto, Ādāya kattāramanomapaññaṁ”.

“Ayañhi so āgato yaṁ tvamicchasi, Dhammena laddho mama dhammapālo; Taṁ passatha sammukhā bhāsamānaṁ, Sukho have sappurisehi saṅgamo”.

Kāḷāgirikaṇḍaṁ nāma.

“Adiṭṭhapubbaṁ disvāna, macco maccubhayaṭṭito; Byamhito nābhivādesi, nayidaṁ paññavatāmiva”.

“Na camhi byamhito nāga, na ca maccubhayaṭṭito; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve; Yaṁ naro hantumiccheyya, taṁ kammaṁ nupapajjati”.

“Evametaṁ yathā brūsi, saccaṁ bhāsasi paṇḍita; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve; Yaṁ naro hantumiccheyya, taṁ kammaṁ nupapajjati”.

“Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ, Iddhī jutī balavīriyūpapatti; Pucchāmi taṁ nāgarājetamatthaṁ, Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.

Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te, Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ; Akkhāhi me nāgarājetamatthaṁ, Yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me, Na sayaṅkataṁ nāpi devehi dinnaṁ; Sakehi kammehi apāpakehi, Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ, Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Iddhī jutī balavīriyūpapatti, Idañca te nāga mahāvimānaṁ”.

“Ahañca bhariyā ca manussaloke, Saddhā ubho dānapatī ahumhā; Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi, Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Mālañca gandhañca vilepanañca, Padīpiyaṁ seyyamupassayañca; Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ, Sakkacca dānāni adamha tattha.

Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ, Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Iddhī jutī balavīriyūpapatti, Idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.

“Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ, Jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ; Tasmā hi dhammaṁ cara appamatto, Yathā vimānaṁ puna māvasesi”.

“Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, Yesannapānāni dademu katte; Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, Yathā vimānaṁ puna māvasema”.

“Bhogī hi te santi idhūpapannā, Puttā ca dārā anujīvino ca; Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca, Asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṁ.

Evaṁ tuvaṁ nāga asampadosaṁ, Anupālaya vacasā kammunā ca; Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne, Uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.

“Addhā hi so socati rājaseṭṭho, Tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo; Dukkhūpanītopi tayā samecca, Vindeyya poso sukhamāturopi”.

“Addhā sataṁ bhāsasi nāga dhammaṁ, Anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ; Etādisiyāsu hi āpadāsu, Paññāyate mādisānaṁ viseso”.

“Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho, Akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte; Dhammena laddho iti tāyamāha, Kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.

“Yo missaro tattha ahosi rājā, Tamāyamakkhehi ajesi jūte; So maṁ jito rājā imassadāsi, Dhammena laddhosmi asāhasena”.

Mahorago attamano udaggo, Sutvāna dhīrassa subhāsitāni; Hatthe gahetvāna anomapaññaṁ, Pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.

“Yena tvaṁ vimale paṇḍu, yena bhattaṁ na ruccati; Na ca me tādiso vaṇṇo, ayameso tamonudo.

Yassa te hadayenattho, āgatāyaṁ pabhaṅkaro; Tassa vākyaṁ nisāmehi, dullabhaṁ dassanaṁ puna”.

Disvāna taṁ vimalā bhūripaññaṁ, Dasaṅgulī añjaliṁ paggahetvā; Haṭṭhena bhāvena patītarūpā, Iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.

“Adiṭṭhapubbaṁ disvāna, macco maccubhayaṭṭito; Byamhito nābhivādesi, nayidaṁ paññavatāmiva”.

“Na camhi byamhito nāgi, na ca maccubhayaṭṭito; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve; Yaṁ naro hantumiccheyya, taṁ kammaṁ nupapajjati”.

“Evametaṁ yathā brūsi, saccaṁ bhāsasi paṇḍita; Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṁ vā nābhivādaye.

Kathaṁ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve; Yaṁ naro hantumiccheyya, taṁ kammaṁ nupapajjati”.

“Asassataṁ sassataṁ nu tavayidaṁ, Iddhī jutī balavīriyūpapatti; Pucchāmi taṁ nāgakaññetamatthaṁ, Kathaṁ nu te laddhamidaṁ vimānaṁ.

Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te, Sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ; Akkhāhi me nāgakaññetamatthaṁ, Yatheva te laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me, Na sayaṁ kataṁ nāpi devehi dinnaṁ; Sakehi kammehi apāpakehi, Puññehi me laddhamidaṁ vimānaṁ”.

“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ, Kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Iddhī jutī balavīriyūpapatti, Idañca te nāgi mahāvimānaṁ”.

“Ahañca kho sāmiko cāpi mayhaṁ, Saddhā ubho dānapatī ahumhā; Opānabhūtaṁ me gharaṁ tadāsi, Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.

Mālañca gandhañca vilepanañca, Padīpiyaṁ seyyamupassayañca; Acchādanaṁ sāyanamannapānaṁ, Sakkacca dānāni adamha tattha.

Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ, Tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Iddhī jutī balavīriyūpapatti, Idañca me dhīra mahāvimānaṁ”.

“Evañce te laddhamidaṁ vimānaṁ, Jānāsi puññānaṁ phalūpapattiṁ; Tasmā hi dhammaṁ cara appamattā, Yathā vimānaṁ puna māvasesi”.

“Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, Yesannapānāni dademu katte; Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, Yathā vimānaṁ puna māvasema”.

“Bhogī hi te santi idhūpapannā, Puttā ca dārā anujīvino ca; Tesu tuvaṁ vacasā kammunā ca, Asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṁ.

Evaṁ tuvaṁ nāgi asampadosaṁ, Anupālaya vacasā kammunā ca; Ṭhatvā idha yāvatāyukaṁ vimāne, Uddhaṁ ito gacchasi devalokaṁ”.

“Addhā hi so socati rājaseṭṭho, Tayā vinā yassa tuvaṁ sajibbo; Dukkhūpanītopi tayā samecca, Vindeyya poso sukhamāturopi”.

“Addhā sataṁ bhāsasi nāgi dhammaṁ, Anuttaraṁ atthapadaṁ suciṇṇaṁ; Etādisiyāsu hi āpadāsu, Paññāyate mādisānaṁ viseso”.

“Akkhāhi no tāyaṁ mudhā nu laddho, Akkhehi no tāyaṁ ajesi jūte; Dhammena laddho iti tāyamāha, Kathaṁ nu tvaṁ hatthamimassa māgato”.

“Yo missaro tattha ahosi rājā, Tamāyamakkhehi ajesi jūte; So maṁ jito rājā imassadāsi, Dhammena laddhosmi asāhasena”.

Yatheva varuṇo nāgo, pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ; Tatheva nāgakaññāpi, pañhaṁ pucchittha paṇḍitaṁ.

Yatheva varuṇaṁ nāgaṁ, dhīro tosesi pucchito; Tatheva nāgakaññampi, dhīro tosesi pucchito.

Ubhopi te attamane viditvā, Mahoragaṁ nāgakaññañca dhīro; Achambhī abhīto alomahaṭṭho, Iccabravi varuṇaṁ nāgarājānaṁ.

“Mā rodhayi nāga āyāhamasmi, Yena tavattho idaṁ sarīraṁ; Hadayena maṁsena karohi kiccaṁ, Sayaṁ karissāmi yathāmati te”.

“Paññā have hadayaṁ paṇḍitānaṁ, Te tyamha paññāya mayaṁ sutuṭṭhā; Anūnanāmo labhatajja dāraṁ, Ajjeva taṁ kuruyo pāpayātu”.

Sa puṇṇako attamano udaggo, Irandhatiṁ nāgakaññaṁ labhitvā; Haṭṭhena bhāvena patītarūpo, Iccabravi kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ.

“Bhariyāya maṁ tvaṁ akari samaṅgiṁ, Ahañca te vidhura karomi kiccaṁ; Idañca te maṇiratanaṁ dadāmi, Ajjeva taṁ kuruyo pāpayāmi”.

“Ajeyyamesā tava hotu metti, Bhariyāya kaccāna piyāya saddhiṁ; Ānandi vitto sumano patīto, Datvā maṇiṁ mañca nayindapatthaṁ”.

Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, Nisīdayī purato āsanasmiṁ; Ādāya kattāramanomapaññaṁ, Upānayī nagaraṁ indapatthaṁ.

Mano manussassa yathāpi gacche, Tatopissa khippataraṁ ahosi; Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, Upānayī nagaraṁ indapatthaṁ.

“Etindapatthaṁ nagaraṁ padissati, Rammāni ca ambavanāni bhāgaso; Ahañca bhariyāya samaṅgibhūto, Tuvañca pattosi sakaṁ niketaṁ”.

Sa puṇṇako kurūnaṁ kattuseṭṭhaṁ, Oropiya dhammasabhāya majjhe; Ājaññamāruyha anomavaṇṇo, Pakkāmi vehāyasamantalikkhe.

Taṁ disvā rājā paramappatīto, Uṭṭhāya bāhāhi palissajitvā; Avikampayaṁ dhammasabhāya majjhe, Nisīdayī pamukhamāsanasmiṁ.

“Tvaṁ no vinetāsi rathaṁva naddhaṁ, Nandanti taṁ kuruyo dassanena; Akkhāhi me pucchito etamatthaṁ, Kathaṁ pamokkho ahu māṇavassa”.

“Yaṁ māṇavotyābhivadī janinda, Na so manusso naravīraseṭṭha; Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, Rañño kuverassa hi so sajibbo.

Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo, Brahā sucī vaṇṇabalūpapanno; Tassānujaṁ dhītaraṁ kāmayāno, Irandhatī nāma sā nāgakaññā.

Tassā sumajjhāya piyāya hetu, Patārayittha maraṇāya mayhaṁ; So ceva bhariyāya samaṅgibhūto, Ahañca anuññāto maṇi ca laddho”.

“Rukkho hi mayhaṁ padvāre sujāto, Paññākkhandho sīlamayassa sākhā; Atthe ca dhamme ca ṭhito nipāko, Gavapphalo hatthigavāssachanno.

Naccagītatūriyābhinādite, Ucchijja senaṁ puriso ahāsi; So no ayaṁ āgato sanniketaṁ, Rukkhassimassāpacitiṁ karotha.

Ye keci vittā mama paccayena, Sabbeva te pātukarontu ajja; Tibbāni katvāna upāyanāni, Rukkhassimassāpacitiṁ karotha.

Ye keci baddhā mama atthi raṭṭhe, Sabbeva te bandhanā mocayantu; Yatheva yaṁ bandhanasmā pamutto, Evamete muñcare bandhanasmā.

Unnaṅgalā māsamimaṁ karontu, Maṁsodanaṁ brāhmaṇā bhakkhayantu; Amajjapā majjarahā pivantu, Puṇṇāhi thālāhi palissutāhi.

Mahāpathaṁ nicca samavhayantu, Tibbañca rakkhaṁ vidahantu raṭṭhe; Yathāññamaññaṁ na viheṭhayeyyuṁ, Rukkhassimassāpacitiṁ karotha”.

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Bahuṁ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṁ.

Bahujano pasannosi, disvā paṇḍitamāgate; Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo pavattathāti.

Vidhurajātakaṁ navamaṁ.