Tālapuṭattheragāthā

“Kadā nuhaṁ pabbatakandarāsu, Ekākiyo addutiyo vihassaṁ; Aniccato sabbabhavaṁ vipassaṁ, Taṁ me idaṁ taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā nuhaṁ bhinnapaṭandharo muni, Kāsāvavattho amamo nirāso; Rāgañca dosañca tatheva mohaṁ, Hantvā sukhī pavanagato vihassaṁ.

Kadā aniccaṁ vadharoganīḷaṁ, Kāyaṁ imaṁ maccujarāyupaddutaṁ; Vipassamāno vītabhayo vihassaṁ, Eko vane taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā nuhaṁ bhayajananiṁ dukhāvahaṁ, Taṇhālataṁ bahuvidhānuvattaniṁ; Paññāmayaṁ tikhiṇamasiṁ gahetvā, Chetvā vase tampi kadā bhavissati.

Kadā nu paññāmayamuggatejaṁ, Satthaṁ isīnaṁ sahasādiyitvā; Māraṁ sasenaṁ sahasā bhañjissaṁ, Sīhāsane taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā nuhaṁ sabbhi samāgamesu, Diṭṭho bhave dhammagarūhi tādibhi; Yāthāvadassīhi jitindriyehi, Padhāniyo taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā nu maṁ tandi khudā pipāsā, Vātātapā kīṭasarīsapā vā; Na bādhayissanti na taṁ giribbaje, Atthatthiyaṁ taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā nu kho yaṁ viditaṁ mahesinā, Cattāri saccāni sududdasāni; Samāhitatto satimā agacchaṁ, Paññāya taṁ taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā nu rūpe amite ca sadde, Gandhe rase phusitabbe ca dhamme; Ādittatohaṁ samathehi yutto, Paññāya dacchaṁ tadidaṁ kadā me.

Kadā nuhaṁ dubbacanena vutto, Tato nimittaṁ vimano na hessaṁ; Atho pasatthopi tato nimittaṁ, Tuṭṭho na hessaṁ tadidaṁ kadā me.

Kadā nu kaṭṭhe ca tiṇe latā ca, Khandhe imehaṁ amite ca dhamme; Ajjhattikāneva ca bāhirāni ca, Samaṁ tuleyyaṁ tadidaṁ kadā me.

Kadā nu maṁ pāvusakālamegho, Navena toyena sacīvaraṁ vane; Isippayātamhi pathe vajantaṁ, Ovassate taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā mayūrassa sikhaṇḍino vane, Dijassa sutvā girigabbhare rutaṁ; Paccuṭṭhahitvā amatassa pattiyā, Sañcintaye taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā nu gaṅgaṁ yamunaṁ sarassatiṁ, Pātālakhittaṁ vaḷavāmukhañca; Asajjamāno patareyyamiddhiyā, Vibhiṁsanaṁ taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā nu nāgova asaṅgacārī, Padālaye kāmaguṇesu chandaṁ; Nibbajjayaṁ sabbasubhaṁ nimittaṁ, Jhāne yuto taṁ nu kadā bhavissati.

Kadā iṇaṭṭova daliddako nidhiṁ, Ārādhayitvā dhanikehi pīḷito; Tuṭṭho bhavissaṁ adhigamma sāsanaṁ, Mahesino taṁ nu kadā bhavissati.

Bahūni vassāni tayāmhi yācito, ‘Agāravāsena alaṁ nu te idaṁ’; Taṁ dāni maṁ pabbajitaṁ samānaṁ, Kiṅkāraṇā citta tuvaṁ na yuñjasi.

Nanu ahaṁ citta tayāmhi yācito, ‘Giribbaje citrachadā vihaṅgamā’; Mahindaghosatthanitābhigajjino, Te taṁ ramessanti vanamhi jhāyinaṁ.

Kulamhi mitte ca piye ca ñātake, Khiḍḍāratiṁ kāmaguṇañca loke; Sabbaṁ pahāya imamajjhupāgato, Athopi tvaṁ citta na mayha tussasi.

Mameva etaṁ na hi tvaṁ paresaṁ, Sannāhakāle paridevitena kiṁ; Sabbaṁ idaṁ calamiti pekkhamāno, Abhinikkhamiṁ amatapadaṁ jigīsaṁ.

Suyuttavādī dvipadānamuttamo, Mahābhisakko naradammasārathi; ‘Cittaṁ calaṁ makkaṭasannibhaṁ iti, Avītarāgena sudunnivārayaṁ’.

Kāmā hi citrā madhurā manoramā, Aviddasū yattha sitā puthujjanā; Te dukkhamicchanti punabbhavesino, Cittena nītā niraye nirākatā.

‘Mayūrakoñcābhirutamhi kānane, Dīpīhi byagghehi purakkhato vasaṁ; Kāye apekkhaṁ jaha mā virādhaya’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

‘Bhāvehi jhānāni ca indriyāni ca, Balāni bojjhaṅgasamādhibhāvanā; Tisso ca vijjā phusa buddhasāsane’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

‘Bhāvehi maggaṁ amatassa pattiyā, Niyyānikaṁ sabbadukhakkhayogadhaṁ; Aṭṭhaṅgikaṁ sabbakilesasodhanaṁ’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

‘Dukkhanti khandhe paṭipassa yoniso, Yato ca dukkhaṁ samudeti taṁ jaha; Idheva dukkhassa karohi antaṁ’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

‘Aniccaṁ dukkhanti vipassa yoniso, Suññaṁ anattāti aghaṁ vadhanti ca; Manovicāre uparundha cetaso’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

‘Muṇḍo virūpo abhisāpamāgato, Kapālahatthova kulesu bhikkhasu; Yuñjassu satthuvacane mahesino’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

‘Susaṁvutatto visikhantare caraṁ, Kulesu kāmesu asaṅgamānaso; Cando yathā dosinapuṇṇamāsiyā’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

‘Āraññiko hohi ca piṇḍapātiko, Sosāniko hohi ca paṁsukūliko; Nesajjiko hohi sadā dhute rato’, Itissu maṁ citta pure niyuñjasi.

Ropetva rukkhāni yathā phalesī, Mūle taruṁ chettu tameva icchasi; Tathūpamaṁ cittamidaṁ karosi, Yaṁ maṁ aniccamhi cale niyuñjasi.

Arūpa dūraṅgama ekacāri, Na te karissaṁ vacanaṁ idānihaṁ; Dukkhā hi kāmā kaṭukā mahabbhayā, Nibbānamevābhimano carissaṁ.

Nāhaṁ alakkhyā ahirikkatāya vā, Na cittahetū na ca dūrakantanā; Ājīvahetū ca ahaṁ na nikkhamiṁ, Kato ca te citta paṭissavo mayā.

‘Appicchatā sappurisehi vaṇṇitā, Makkhappahānaṁ vupasamo dukhassa’; Itissu maṁ citta tadā niyuñjasi, Idāni tvaṁ gacchasi pubbaciṇṇaṁ.

Taṇhā avijjā ca piyāpiyañca, Subhāni rūpāni sukhā ca vedanā; Manāpiyā kāmaguṇā ca vantā, Vante ahaṁ āvamituṁ na ussahe.

Sabbattha te citta vaco kataṁ mayā, Bahūsu jātīsu na mesi kopito; Ajjhattasambhavo kataññutāya te, Dukkhe ciraṁ saṁsaritaṁ tayā kate.

Tvaññeva no citta karosi brāhmaṇo, Tvaṁ khattiyo rājadasī karosi; Vessā ca suddā ca bhavāma ekadā, Devattanaṁ vāpi taveva vāhasā.

Taveva hetū asurā bhavāmase, Tvaṁmūlakaṁ nerayikā bhavāmase; Atho tiracchānagatāpi ekadā, Petattanaṁ vāpi taveva vāhasā.

Nanu dubbhissasi maṁ punappunaṁ, Muhuṁ muhuṁ cāraṇikaṁva dassayaṁ; Ummattakeneva mayā palobhasi, Kiñcāpi te citta virādhitaṁ mayā.

Idaṁ pure cittamacāri cārikaṁ, Yenicchakaṁ yatthakāmaṁ yathāsukhaṁ; Tadajjahaṁ niggahessāmi yoniso, Hatthippabhinnaṁ viya aṅkusaggaho.

Satthā ca me lokamimaṁ adhiṭṭhahi, Aniccato addhuvato asārato; Pakkhanda maṁ citta jinassa sāsane, Tārehi oghā mahatā suduttarā.

Na te idaṁ citta yathā purāṇakaṁ, Nāhaṁ alaṁ tuyha vase nivattituṁ; Mahesino pabbajitomhi sāsane, Na mādisā honti vināsadhārino.

Nagā samuddā saritā vasundharā, Disā catasso vidisā adho divā; Sabbe aniccā tibhavā upaddutā, Kuhiṁ gato citta sukhaṁ ramissasi.

Dhitipparaṁ kiṁ mama citta kāhisi, Na te alaṁ citta vasānuvattako; Na jātu bhastaṁ ubhatomukhaṁ chupe, Dhiratthu pūraṁ nava sotasandaniṁ.

Varāhaeṇeyyavigāḷhasevite, Pabbhārakuṭṭe pakateva sundare; Navambunā pāvusasitthakānane, Tahiṁ guhāgehagato ramissasi.

Sunīlagīvā susikhā supekhunā, Sucittapattacchadanā vihaṅgamā; Sumañjughosatthanitābhigajjino, Te taṁ ramessanti vanamhi jhāyinaṁ.

Vuṭṭhamhi deve caturaṅgule tiṇe, Sampupphite meghanibhamhi kānane; Nagantare viṭapisamo sayissaṁ, Taṁ me mudū hehiti tūlasannibhaṁ.

Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, Yaṁ labbhati tenapi hotu me alaṁ; Na tāhaṁ kassāmi yathā atandito, Biḷārabhastaṁva yathā sumadditaṁ.

Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, Yaṁ labbhati tenapi hotu me alaṁ; Viriyena taṁ mayha vasānayissaṁ, Gajaṁva mattaṁ kusalaṅkusaggaho.

Tayā sudantena avaṭṭhitena hi, Hayena yoggācariyova ujjunā; Pahomi maggaṁ paṭipajjituṁ sivaṁ, Cittānurakkhīhi sadā nisevitaṁ.

Ārammaṇe taṁ balasā nibandhisaṁ, Nāgaṁva thambhamhi daḷhāya rajjuyā; Taṁ me suguttaṁ satiyā subhāvitaṁ, Anissitaṁ sabbabhavesu hehisi.

Paññāya chetvā vipathānusārinaṁ, Yogena niggayha pathe nivesiya; Disvā samudayaṁ vibhavañca sambhavaṁ, Dāyādako hehisi aggavādino.

Catubbipallāsavasaṁ adhiṭṭhitaṁ, Gāmaṇḍalaṁva parinesi citta maṁ; Nanu saṁyojanabandhanacchidaṁ, Saṁsevase kāruṇikaṁ mahāmuniṁ.

Migo yathā seri sucittakānane, Rammaṁ giriṁ pāvusaabbhamāliniṁ; Anākule tattha nage ramissaṁ, Asaṁsayaṁ citta parā bhavissasi.

Ye tuyha chandena vasena vattino, Narā ca nārī ca anubhonti yaṁ sukhaṁ; Aviddasū māravasānuvattino, Bhavābhinandī tava citta sāvakā”ti. … Tālapuṭo thero … Paññāsanipāto niṭṭhito.

Paññāsamhi nipātamhi, eko tālapuṭo suci; Gāthāyo tattha paññāsa, puna pañca ca uttarīti.