Vaṅgīsattheragāthā

“Nikkhantaṁ vata maṁ santaṁ, agārasmānagāriyaṁ; Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime.

Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino; Samantā parikireyyuṁ, sahassaṁ apalāyinaṁ.

Sacepi ettakā bhiyyo, āgamissanti itthiyo; Neva maṁ byādhayissanti, dhamme samhi patiṭṭhito.

Sakkhī hi me sutaṁ etaṁ, buddhassādiccabandhuno; Nibbānagamanaṁ maggaṁ, tattha me nirato mano.

Evañce maṁ viharantaṁ, pāpima upagacchasi; Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasi.

Aratiñca ratiñca pahāya, Sabbaso gehasitañca vitakkaṁ; Vanathaṁ na kareyya kuhiñci, Nibbanatho avanatho sa bhikkhu.

Yamidha pathaviñca vehāsaṁ, Rūpagataṁ jagatogadhaṁ kiñci; Parijīyati sabbamaniccaṁ, Evaṁ samecca caranti mutattā.

Upadhīsu janā gadhitāse, Diṭṭhasute paṭighe ca mute ca; Ettha vinodaya chandamanejo, Yo hettha na limpati muni tamāhu.

Atha saṭṭhisitā savitakkā, Puthujjanatāya adhammā niviṭṭhā; Na ca vaggagatassa kuhiñci, No pana duṭṭhullagāhī sa bhikkhu.

Dabbo cirarattasamāhito, Akuhako nipako apihālu; Santaṁ padaṁ ajjhagamā muni, Paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṁ.

Mānaṁ pajahassu gotama, Mānapathañca jahassu asesaṁ; Mānapathamhi sa mucchito, Vippaṭisārīhuvā cirarattaṁ.

Makkhena makkhitā pajā, Mānahatā nirayaṁ papatanti; Socanti janā cirarattaṁ, Mānahatā nirayaṁ upapannā.

Na hi socati bhikkhu kadāci, Maggajino sammā paṭipanno; Kittiñca sukhañcānubhoti, Dhammadasoti tamāhu tathattaṁ.

Tasmā akhilo idha padhānavā, Nīvaraṇāni pahāya visuddho; Mānañca pahāya asesaṁ, Vijjāyantakaro samitāvī”.

“Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṁ me pariḍayhati; Sādhu nibbāpanaṁ brūhi, anukampāya gotama”.

“Saññāya vipariyesā, cittaṁ te pariḍayhati; Nimittaṁ parivajjehi, subhaṁ rāgūpasaṁhitaṁ. (…)

Asubhāya cittaṁ bhāvehi, ekaggaṁ susamāhitaṁ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava.

Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasanto carissasi”.

“Tameva vācaṁ bhāseyya, yāyattānaṁ na tāpaye; Pare ca na vihiṁseyya, sā ve vācā subhāsitā.

Piyavācameva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā; Yaṁ anādāya pāpāni, paresaṁ bhāsate piyaṁ.

Saccaṁ ve amatā vācā, esa dhammo sanantano; Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā.

Yaṁ buddho bhāsati vācaṁ, khemaṁ nibbānapattiyā; Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā”.

“Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido; Sāriputto mahāpañño, dhammaṁ deseti bhikkhunaṁ.

Saṅkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati; Sālikāyiva nigghoso, paṭibhānaṁ udiyyati.

Tassa taṁ desayantassa, suṇanti madhuraṁ giraṁ; Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā; Udaggacittā muditā, sotaṁ odhenti bhikkhavo”.

“Ajja pannarase visuddhiyā, Bhikkhū pañcasatā samāgatā; Saṁyojanabandhanacchidā, Anīghā khīṇapunabbhavā isī.

Cakkavattī yathā rājā, amaccaparivārito; Samantā anupariyeti, sāgarantaṁ mahiṁ imaṁ.

Evaṁ vijitasaṅgāmaṁ, satthavāhaṁ anuttaraṁ; Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.

Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati; Taṇhāsallassa hantāraṁ, vande ādiccabandhunaṁ.

Parosahassaṁ bhikkhūnaṁ, sugataṁ payirupāsati; Desentaṁ virajaṁ dhammaṁ, nibbānaṁ akutobhayaṁ.

Suṇanti dhammaṁ vimalaṁ, sammāsambuddhadesitaṁ; Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato.

‘Nāganāmo’si bhagavā, isīnaṁ isisattamo; Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassasi.

Divā vihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā; Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgiso”.

“Ummaggapathaṁ mārassa, Abhibhuyya carati pabhijja khīlāni; Taṁ passatha bandhapamuñcakaraṁ, Asitaṁva bhāgaso pavibhajja.

Oghassa hi nitaraṇatthaṁ, Anekavihitaṁ maggaṁ akkhāsi; Tasmiñca amate akkhāte, Dhammadasā ṭhitā asaṁhīrā.

Pajjotakaro ativijjha, Sabbaṭhitīnaṁ atikkamamaddasa; Ñatvā ca sacchikatvā ca, Aggaṁ so desayi dasaddhānaṁ.

Evaṁ sudesite dhamme, Ko pamādo vijānataṁ dhammaṁ; Tasmā hi tassa bhagavato sāsane, Appamatto sadā namassamanusikkhe”.

“Buddhānubuddho yo thero, koṇḍañño tibbanikkamo; Lābhī sukhavihārānaṁ, vivekānaṁ abhiṇhaso.

Yaṁ sāvakena pattabbaṁ, satthu sāsanakārinā; Sabbassa taṁ anuppattaṁ, appamattassa sikkhato.

Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyakovido; Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno”.

“Nagassa passe āsīnaṁ, muniṁ dukkhassa pāraguṁ; Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.

Cetasā anupariyeti, moggallāno mahiddhiko; Cittaṁ nesaṁ samanvesaṁ, vippamuttaṁ nirūpadhiṁ.

Evaṁ sabbaṅgasampannaṁ, muniṁ dukkhassa pāraguṁ; Anekākārasampannaṁ, payirupāsanti gotamaṁ”.

“Cando yathā vigatavalāhake nabhe, Virocati vītamalova bhāṇumā; Evampi aṅgīrasa tvaṁ mahāmuni, Atirocasi yasasā sabbalokaṁ”.

“Kāveyyamattā vicarimha pubbe, Gāmā gāmaṁ purā puraṁ; Athaddasāma sambuddhaṁ, Sabbadhammāna pāraguṁ.

So me dhammamadesesi, muni dukkhassa pāragū; Dhammaṁ sutvā pasīdimha, saddhā no udapajjatha.

Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā, khandhe āyatanāni ca; Dhātuyo ca viditvāna, pabbajiṁ anagāriyaṁ.

Bahūnaṁ vata atthāya, uppajjanti tathāgatā; Itthīnaṁ purisānañca, ye te sāsanakārakā.

Tesaṁ kho vata atthāya, bodhimajjhagamā muni; Bhikkhūnaṁ bhikkhunīnañca, ye nirāmagataddasā.

Sudesitā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā; Cattāri ariyasaccāni, anukampāya pāṇinaṁ.

Dukkhaṁ dukkhasamuppādaṁ, Dukkhassa ca atikkamaṁ; Ariyaṁ caṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, Dukkhūpasamagāminaṁ.

Evamete tathā vuttā, diṭṭhā me te yathā tathā; Sadattho me anuppatto, kataṁ buddhassa sāsanaṁ.

Svāgataṁ vata me āsi, mama buddhassa santike; Suvibhattesu dhammesu, yaṁ seṭṭhaṁ tadupāgamiṁ.

Abhiññāpāramippatto, sotadhātu visodhitā; Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyakovido”.

“Pucchāmi satthāramanomapaññaṁ, Diṭṭheva dhamme yo vicikicchānaṁ chettā; Aggāḷave kālamakāsi bhikkhu, Ñāto yasassī abhinibbutatto.

Nigrodhakappo iti tassa nāmaṁ, Tayā kataṁ bhagavā brāhmaṇassa; So taṁ namassaṁ acari mutyapekho, Āraddhavīriyo daḷhadhammadassī.

Taṁ sāvakaṁ sakka mayampi sabbe, Aññātumicchāma samantacakkhu; Samavaṭṭhitā no savanāya sotā, Tuvaṁ no satthā tvamanuttarosi.

Chinda no vicikicchaṁ brūhi metaṁ, Parinibbutaṁ vedaya bhūripañña; Majjheva no bhāsa samantacakkhu, Sakkova devāna sahassanetto.

Ye keci ganthā idha mohamaggā, Aññāṇapakkhā vicikicchaṭhānā; Tathāgataṁ patvā na te bhavanti, Cakkhuñhi etaṁ paramaṁ narānaṁ.

No ce hi jātu puriso kilese, Vāto yathā abbhaghanaṁ vihāne; Tamovassa nivuto sabbaloko, Jotimantopi na pabhāseyyuṁ.

Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti, Taṁ taṁ ahaṁ vīra tatheva maññe; Vipassinaṁ jānamupāgamimha, Parisāsu no āvikarohi kappaṁ.

Khippaṁ giraṁ eraya vaggu vagguṁ, Haṁsova paggayha saṇikaṁ nikūja; Bindussarena suvikappitena, Sabbeva te ujjugatā suṇoma.

Pahīnajātimaraṇaṁ asesaṁ, Niggayha dhonaṁ vadessāmi dhammaṁ; Na kāmakāro hi puthujjanānaṁ, Saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṁ.

Sampannaveyyākaraṇaṁ tavedaṁ, Samujjupaññassa samuggahītaṁ; Ayamañjali pacchimo suppaṇāmito, Mā mohayī jānamanomapañña.

Paroparaṁ ariyadhammaṁ viditvā, Mā mohayī jānamanomavīriya; Vāriṁ yathā ghammani ghammatatto, Vācābhikaṅkhāmi sutaṁ pavassa.

Yadatthikaṁ brahmacariyaṁ acarī, Kappāyano kaccissataṁ amoghaṁ; Nibbāyi so ādu saupādiseso, Yathā vimutto ahu taṁ suṇoma”.

“Acchecchi taṇhaṁ idha nāmarūpe, (iti bhagavā) Kaṇhassa sotaṁ dīgharattānusayitaṁ; Atāri jātiṁ maraṇaṁ asesaṁ, Iccabravi bhagavā pañcaseṭṭho”.

“Esa sutvā pasīdāmi, vaco te isisattama; Amoghaṁ kira me puṭṭhaṁ, na maṁ vañcesi brāhmaṇo.

Yathā vādī tathā kārī, ahu buddhassa sāvako; Acchecchi maccuno jālaṁ, tataṁ māyāvino daḷhaṁ.

Addasa bhagavā ādiṁ, upādānassa kappiyo; Accagā vata kappāno, maccudheyyaṁ suduttaraṁ.

Taṁ devadevaṁ vandāmi, puttaṁ te dvipaduttama; Anujātaṁ mahāvīraṁ, nāgaṁ nāgassa orasan”ti. Itthaṁ sudaṁ āyasmā vaṅgīso thero gāthāyo abhāsitthāti. Mahānipāto niṭṭhito.

Sattatimhi nipātamhi, vaṅgīso paṭibhāṇavā; Ekova thero natthañño, gāthāyo ekasattatīti. Niṭṭhitā theragāthāyo.

Sahassaṁ honti tā gāthā, tīṇi saṭṭhisatāni ca; Therā ca dve satā saṭṭhi, cattāro ca pakāsitā.

Sīhanādaṁ naditvāna, buddhaputtā anāsavā; Khemantaṁ pāpuṇitvāna, aggikhandhāva nibbutāti. Theragāthāpāḷi niṭṭhitā.