| Nguồn: Tam Tạng Pāli - Sinhala thuộc Buddha Jayanti Tripitaka Series (BJTS) | Lời tiếng Việt: Tỳ khưu Indacanda | |
| Trang 56: | Trang 57: | |
| ▪ 3. SĀMAJĀTAKAṂ | ▪ 3. BỔN SANH SĀMA | 540. CHUYỆN HIẾU TỬ SÀMA / (Tiền thân Sàma) |
| 4618. Ko nu maṃ usunā vijjhi pamattaṃ udahārakaṃ, / khattiyo brāhmano vesso ko maṃ viddhā nilīyasi. | | 1. Ai đó đang mai phục bắn mình, / Khi ta đã múc nước đầy bình, / Bà-la-môn, quý tộc, nô lệ, / Ai ám hại ta chẳng biết danh? |
| 4619. Na me maṃsāni khajjāni cammenattho na vijjati, / atha kena nu vaṇṇena viddheyyaṃ maṃ amaññatha. | | 2. Người chẳng thể nào ăn thịt ta, / Cũng không thể sử dụng bao da, / Sao người nghĩ lấy ta làm đích, / Người đã tưởng đâu thắng lợi mà? |
| 4620. Ko vā tvaṃ kassa vā putto kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ, / puṭṭho me samma akkhāhi kiṃ maṃ viddhā nilīyasi. | | 3. Người là ai, hãy nói con ai, / Là gì ta sẽ gọi tên người, / Tại sao người lại nằm mai phục? / Thành thật xin người hãy trả lời. |
| 4621. Rājāhamasmi kāsīnaṃ piliyakkhoti maṃ vidū, / lobhā raṭṭhaṃ pahatvāna migamesaṃ carāmahaṃ. | | 4. Chúa tể Kà-si quốc chính ta, / Đại vương danh hiệu Pi-yak-kha, / Ta rời ngôi báu vì thèm thịt, / Thơ thẩn tìm nai rừng núi xa. |
| 4622. Issatthe casmi kusalo daḷhadhammoti vissuto, / nāgopi me na muñceyya āgato usupātanaṃ. | | 5. Tài thiện xạ ta thật khéo thay, / Tâm ta can đảm chẳng lung lay, / Chẳng rồng rắn thoát tên ta được / Khi nó đã vào tầm bắn đây. |
| 4623. Tvañca kassa vā puttosi kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ, / pituno attano cāpi nāmagottaṃ pavedaya. | | 6. Ngươi là ai đó vậy, con ai, / Là gì ta sẽ gọi tên ngươi? / Và tên thân phụ cùng gia tộc, / Tên của nhà ngươi, hãy trả lời. |
| 4624. Nesādaputto bhaddante sāmo iti maṃ ñātayo, / āmantayiṃsu jīvantaṃ svājjevāhaṃ gato saye. | | 7. Lúc ta sinh được gọi Sà-ma, / Con thợ săn cùng khổ chính ta, / Nay ở đây nằm trên đất lạnh, / Người nhìn ta đã gặp nguy cơ. |
| 4625. Viddhosmi puthusallena savisena yathā migo, / sakamhi lohite rāja passa semi paripluto. | | 8. Tên độc của người bắn trọng thương, / Ta nằm đơn độc tựa linh dương, / Nạn nhân người giết nhờ tài nghệ, / Lăn lóc ta nay nhuộm máu hường. |
| 4626. Paṭicammagataṃ sallaṃ passa vihāmi lohitaṃ, / āturo tyānupucchāmi kiṃ maṃ viddhā nilīyasi.\ | | 9. Tên của người xuyên suốt thịt da, / Theo từng hơi thở máu trào ra, / Ngất ngư, ta vẫn còn than hỏi: / Sao muốn giết người mai phục ta? |
| Trang 58: | Trang 59: | |
| 4627. Ajinamhi haññate dīpi nāgo dantehi haññate, / atha kena nu vaṇṇena viddheyyaṃ maṃ amaññatha. | | 10. Ngươi chẳng thể nào ăn thịt ta, / Cũng không thể sử dụng bao da, / Sao người nghĩ lấy ta làm đích, / Người đã tưởng đâu thắng lợi mà? |
| 4628. Migo upaṭṭhito āsi āgato usupātanaṃ, / taṃ disvā ubbijji sāma tena kodho mamāvisi. | | 11. Một nai đã đến đúng vừa tầm, / Ta nghĩ rằng ta sắp hưởng phần, / Nhưng thấy ngươi, nai kinh hoảng chạy, / Với ngươi, ta chẳng có lòng sân. |
| 4629. Yato sarāmi attānaṃ yato pattosmi viññutaṃ, / na maṃ migā uttasanti araññe sāpadānipi. | | 12. Từ khi ta mới biết suy tư, / Nhớ lại thời xưa mãi đến giờ, / Không thú mồi hay nai chạy trốn, / Kinh hoàng khi gặp bước ta qua. |
| 4630. Yato nidhiṃ parihariṃ yato pattosmi yobbanaṃ, / na maṃ migā uttasanti araññe sāpadānipi. | | 13. Từ lúc ta mang áo vỏ cây, / Bỏ đằng sau chuỗi ngày thơ ngây, / Không nai hay thú mồi đào tẩu, / Khi thấy ta qua các lối này. |
| 4631. Bhīrū kimpurisā rāja pabbate gandhamādane, / sammodamānā gacchāma pabbatāni vanāni ca, / atha kena nu vaṇṇena uttrase so migo mamaṃ. | | 14. Các thú hoang kia chính bạn mình, / Cùng ta phiêu bạt khắp rừng xanh, / Nai này sao lại, như người nói, / Khi thấy ta liền chạy hãi kinh? |
| 4632. Na taddasā migo sāma kintāhaṃ alikaṃ bhaṇe, / kodhalobhābhibhūtohaṃ usuṃ te taṃ avassajiṃ. | | 15. Chẳng có nai nào thấy Sà-ma, / Sao ta nói dối quá dư thừa? / Lòng ta tràn ngập niềm tham, hận, / Và bắn đầu tên đó ấy, chính ta. |
| 4633. Kuto nu samma āgamma kassa vā pahito tuvaṃ, / udahāro nadiṃ gaccha āgato migasammataṃ. | | 16. Sáng sớm từ đâu đến, bạn lành, / Ai người bảo bạn phải cầm bình, / Đổ đầy nước múc bờ sông ấy, / Mang gánh nặng lui bước lộ trình? |
| 4634. Andhā mātā pitā mayhaṃ te bharāmi brahāvane, / tesāhaṃ udahārako āgato migasammataṃ. | | 17. Cha mẹ sống rừng vắng phía xa, / Mù lòa chỉ lệ thuộc con thơ, / Vì hai thân, đến bên bờ nước, / Ta đổ đầy bình nước của ta. |
| 4635. Atthi nesaṃ usāmattaṃ atha sāhassa jīvitaṃ, / udakassa ca alābhena maññe andhā marissare.\ | | 18. Đời sống chỉ như lửa chập chờn, / Một tuần thực phẩm trữ không hơn / Nếu không có nước ta đem lại, / Yếu đuối, mù lòa chết thảm thương. |
| Trang 60: | Trang 61: | |
| 4636. Na me idaṃ tathā dukkhaṃ labbhā hi pumunā idaṃ, / yañca ammaṃ na passāmi taṃ me dukkhataraṃ ito. | | |
| 4637. Na me idaṃ tathā dukkhaṃ labbhā hi pumunā idaṃ, / yañca tātaṃ na passāmi taṃ me dukkhataraṃ ito. | | 19. Ta chẳng sợ đau khổ tử vong, / Ấy là số phận mọi loài chung, / Sống không còn được nhìn thân phụ, / Điều ấy khiến tâm trí hãi hùng. |
| 4638. Sā nūna kapaṇā ammā cirarattāya rucchati, / aḍḍharatte va ratte vā nadīva avasucchati. | | 20. Thời khắc lê thê nặng khổ buồn, / Mẹ ta ấp ủ nỗi sầu thương, / Nửa đêm và cả khi trời sáng, / Dòng lệ chảy như suối nước tuôn. |
| 4639. So nūna kapaṇo tato cirarattāya rucchati, / aḍḍharatte va ratte vā nadīva avasucchati. | | 21. Thời khắc lê thê nặng khổ buồn. / Cha ta ấp ủ nỗi sầu thương, / Nửa đêm và cả khi trời sáng. / Dòng lệ chảy như suối nước tuôn. |
| 4640. Uṭṭhānapāricariyāya pādaṃ sambāhanassa ca, / ‘sāma tātā ’ti vilapantā hiṇḍissanti brahāvane. | | 22. Họ lang thang khắp chốn rừng hoang, / Than vãn con đi quá muộn màng, / Chờ đợi hoài công nghe tiếng bước, / Hay chờ ta vuốt tấm thân tàn. |
| 4641. Idampi dutiyaṃ sallaṃ kampeti hadayaṃ mama. / yañca andhe na passāmi maññe hessāmi jīvitaṃ. | | 23. Ý tưởng này, tên độc thứ hai, / Đâm sâu hơn trước nữa, than ôi! / Vì ta nằm tại đây chờ chết / Không thể nhìn cha mẹ nữa rồi! |
| 4642. Mā bāḷhaṃ paridevesi sāma kalyāṇadassana, / ahaṃ kammakaro hutvā bharissaṃ te brahāvane. | | 24. Này hỡi Sà-ma dáng cát tường, / Chớ nên tuyệt vọng ngập tâm hồn, / Vì ta phụng dưỡng hai thân lão / Trong cảnh cô đơn nặng khổ buồn. |
| 4643. Issatthe casmi kusalo daḷhadhammoti vissuto, / ahaṃ kammakaro hutvā bharissaṃ te brahāvane. | | 25. Ta nay thành thạo với cây cung, / Lời hứa ta cương quyết thủy chung, / Ta sẽ thay người và phụng dưỡng / Mẹ cha người sống ở trong rừng. |
| 4644. Migānaṃ vighāsamanvesaṃ vanamūlaphalāni ca, / ahaṃ kammakaro hutvā bharissaṃ te brahāvane.\ | | 26. Ta sẽ đi tìm miếng thịt nai, / Đủ dùng củ rễ, trái cây tươi, / Rồi ta hầu hạ hai thân lão, / Ta chính gia nô của các ngài. |
| Trang 62: | Trang 63: | |
| 4645. Katamaṃ taṃ vanaṃ sāma yattha mātā pitā tava, / ahaṃ te tathā bharissaṃ yathā te abhari tuvaṃ. | | 27. Hiện nay hai vị ở rừng nào? / Này hởi Sa-ma, hãy nói mau, / Ta thề bảo vệ, nuôi hai vị / Như chính người làm tự bấy lâu. |
| 4646. Ayaṃ ekapadī rāja yo ’yaṃ ussīsake mama, / ito gantvā aḍḍhakosaṃ tattha tesaṃ agārakaṃ, / tattha mātā pitā mayhaṃ te bharassu ito gato. | | 28. Nơi chốn đầu ta đặt ở đây, / Hai trăm tầm chạy giữa rừng cây, / Con đường dẫn đến lều cha mẹ, / Xin đến, làm ơn phụng dưỡng thay. |
| 4647. Namo te kāsirājatthu namo te kāsivaḍḍhana, / andhā mātā pitā mayhaṃ te bharassu brahāvane. | | 29. Cung kính lễ ngài, bậc Đại vương, / Ngài đi như vậy đúng con đường, / Mù lòa, cha mẹ ta đơn độc, / Xin bảo vệ, nuôi dưỡng, đoái thương. |
| 4648. Añjaliṃ te paggaṇhāmi kāsirāja namatthu te, / mātaraṃ pitaraṃ mayhaṃ vutto vajjāsi vandanaṃ. | | 30. Kính lễ Kà-si Chúa thượng ôi, / Hai tay ta chắp khẩn cầu ngài, / Nhân danh ta gửi về cha mẹ / Lời nhắn nhủ ta đã nói rồi. |
| 4649. Idaṃ vatvāna so sāmo yuvā kalyāṇadassano, / mucchito visavegena visaññī samapajjatha. | | 31. Sà-ma với vẻ mặt hiền lương, / Đã nói lời này với Đại vương, / Rồi ngất lịm dần vì thuốc độc, / Nằm mê man tựa bỏ thân tàn. |
| 4650. Sa rājā paridevesi bahuṃ kāruññasaṃhitaṃ, / ajarāmaro vahaṃ āsiṃ ajjetaṃ ñāsi no pure, / sāmaṃ kālakataṃ disvā ‘natthi maccussa nāgamo.’ | | 32. Đau đớn nhà vua đã khóc than: / - Trước kia chưa xảy đến tai nạn, / Ta không hề biết già rồi chết, / Trời hỡi, giờ ta biết rõ ràng! |
| 4651. Yassu maṃ patimanteti savisena samappito, / svājjevaṃ gate kāle na kiñcimabhibhāsati. | | 33. Nay thấy mọi người phải chết thôi, / Chính Sà-ma cũng chết, than ôi! / Chàng vừa khuyên nhủ, lời trăn trối, / Khi hấp hối từ giã cõi đời. |
| 4652. Nirayaṃ nūna gacchāmi ettha me natthi saṃsayo, / tadā hi pakataṃ pāpaṃ cirarattāya kibbisaṃ. | | 34. Địa ngục đày, ta đọa hiển nhiên, / Thánh nhân bị giết đó, nằm yên, / Mọi người thôn xóm nào ta gặp, / Sẽ nói đồng thanh tội lỗi trên. |
| 4653. Bhavanti tassa vattāro gāme kibbisakārako, / araññe nimmanussamhi ko maṃ vattumarahati.\ | | 35. Sống ở rừng hoang vắng vẻ này, / Họ tên ta có kẻ nào hay? |
| Trang 64: | Trang 65: | |
| 4654. Sārayanti hi kammāni gāme saṃgaccha mānavā, / araññe nimmanussamhi ko nu maṃ sārayissati. | | Đây miền hiu quạnh không người ở, / Ai sẽ nhắc ta mối nhục này? |
| 4655. Sā devatā antarahitā pabbate gandhamādane, / raññova anukampāya imā gāthā abhāsatha. | | 36. Thần nữ ẩn mình giữa cõi không, / Ở trên thượng đỉnh của Hương Sơn, / Rót vài câu kệ vào tai nọ, / Vì bởi xót thương vị chúa công: |
| 4656. Āguṃ kari mahārāja akarā kammadukkaṭaṃ, / adūsakā pitā puttā tayo ekūsunā hatā. | | 37.- Ngài đã tạo ra một ác hành, / Tội kia đè nặng ở trên mình, / Mẹ, cha, con thảy đều vô tội, / Mũi tên ngài giết cả gia đình. |
| 4657. Ehi taṃ anusikkhāmi yathā te sugatī siyā, / dhammenandhe vane posa maññehaṃ sugatī tayā. | | 38. Đến đây ta bảo với ngài nào: / Tìm chỗ trú an nương tựa vào, / Cấp dưỡng người mù rừng vắng nọ, / Tâm ngài sẽ hạnh phúc dường bao! |
| 4658. Sa rājā paridevitvā bahuṃ kāruññasaṃhitaṃ, / udakakumbhamādāya pakkāmi dakkhiṇāmukho. | | 39. Sau một hồi tuôn lệ khóc than, / Thương chàng xấu số nửa chừng xuân, / Vua liền tiến lại cầm bình nước, / Và hướng mặt đi đến phía nam. |
| 4659. Kassa nu eso padasaddo manussasseva āgato, / neso sāmassa nigghoso ko nu tvamasi mārisa. | | 40. Ta đang nghe các bước chân này, / Một kẻ nào đi đến lối đây, / Không phải tiếng chân Sàma bước, / Xin nói, thưa ngài, cho lão hay. |
| 4660. Santaṃ hi sāmo vajati santaṃ pādāni ñattati, / neso sāmassa nigghoso ko nu tvamasi mārisa. | | |
| 4661. Rājāhamasmi kāsīnaṃ piliyakkhoti maṃ vidū, / lobhā raṭṭhaṃ pahatvāna migamesaṃ carāmahaṃ. | | 41. Kà-si Chúa tể chính là ta, / Tên được gọi là Pi-yak-kha, / Từ giã ngôi vì thèm món thịt, / Săn nai, phiêu bạt chốn rừng già. |
| 4662. Issatthe casmi kusalo daḷhadhammoti vissuto, / nāgopi me na muñceya āgato usupātanaṃ. | | 42. Có tài thiện xạ chính ta đây, / Cương quyết lòng ta chẳng chuyển lay, / Chẳng rắn thần nào hòng thoát khỏi, / Một khi đã đến trong tầm tay! |
| 4663. Svāgatante mahārāja atho te adurāgataṃ, / issarosi anuppatto yaṃ idhatthi pavedaya. | | 43. Kính mừng vạn tuế Đấng Quân vương! / Hạnh ngộ ngài đi lạc bước đường, / Chúa thượng vinh quang và vĩ đại, / Sứ mạng gì xin được tỏ tường? |
| 4664. Tindukāni piyālāni madhuke kāsumāriyo, / phalāni khuddakappāni bhuñja rāja varaṃ varaṃ.\ | | 44. Tin-dook, pi-yal, các lá cây, / Kà-su-mà trái ngọt ngào thay, / Dù còn chỉ ít oi đôi chút, / Chọn thứ thiệt ngon có sẵn đây. |
| Trang 66: | Trang 67: | |
| 4665. Idampi pānīyaṃ sītaṃ ābhataṃ girigabbharā, / tato piva mahārāja sace tvaṃ abhikaṅkhasi. | | 45. Nước mát này từ dưới động sâu, / Ẩn mình trên một ngọn đồi cao, / Kính mời Chúa thượng, xin ngài ngự, / Cầm lấy, uống vào thỏa ước ao. |
| 4666. Nālaṃ andhā vane daṭṭhuṃ ko nu me phalamāhari, / anandhassevayaṃ sammā nivāpo mayha khāyati. | | 46. Sao ngươi mù lẩn quẩn rừng hoang, / Các trái này đây ai đã mang? / Người ấy phải là người sáng mắt, / Hái nhiều loại tích trữ kho hàng. |
| 4667. Daharo yuvā nātibrahā sāmo kalyāṇadassano, / dīghassa kesā asitā atho sūnaggavellitā. | | 47. Sà-ma, con trẻ tuổi hoa niên, / Tầm thước, đẹp sao mắt ngắm xem, / Tóc dài, đen nhánh quanh đầu nọ, / Cứ cuộn tròn trông thật tự nhiên. |
| 4668. So have phalamāhatvā ito ādā kamaṇḍaluṃ, / nadiṃ gato udahāro maññe na dūramāgato. | | 48. Đem trái cây rồi lại bước ra, / Vội đi đổ nước đầy bình ta, / Sẽ quay trở lại tức thì đó, / Đường đến bờ sông cũng chẳng xa. |
| 4669. Ahaṃ taṃ avadhiṃ sāmaṃ yo tuyhaṃ paricārako, / yaṃ kumāraṃ pavedetha sāmaṃ kalyāṇadassanaṃ. | | *49. Sà-ma hiếu tử của hai người, / Người tả đẹp sao, tốt tuyệt vời, / * |
| 4670. Dīghassa kesā asitā atho sūnaggavellitā, / tesu lohitalittesu seti sāmo mayā hato. | | Ta đã giết chàng nằm ở đó, / Tóc đen kia nhuộm máu hồng rồi! |
| 4671. Kena dukūla mantesi ‘hato sāmo ’ti vādinā, / ‘hato sāmo ’ti sutvāna hadayaṃ me pavedhati. | | 50. Cho biết là ai, Du-kù-la, / Nói rằng con bị giết, Sà-ma, / "Sà-ma đã chết", đây tin dữ, / Như xẻ làm đôi tim của ta! |
| 4672. Assatthasseva taruṇaṃ pavālaṃ māluteritaṃ, / ‘hato sāmo ’ti sutvāna hadayaṃ me pavedhati. | | 51. Như thể chồi cây sung trẻ non, / Bị cơn gió mạnh xé lìa tan, / "Sà-ma đã chết", nghe tin ấy, / Đau khổ làm ta nát ruột gan. |
| 4673. Pārike kāsirājāyaṃ so sāmaṃ migasammate, / kodhasā usunā vijjhi tassa mā pāpamicchimhā. | | 52. Đây là Chúa tể nước Kà-si, / Cung ác của ngài đã giết đi, / Con của chúng ta bên bến nước, / Song ta đừng có rủa nguyền gì. |
| 4674. Kicchā laddho piyo putto yo andhe abharī vane, / taṃ ekaputtaṃ ghātimhi kathaṃ cittaṃ na kopaye. | | 53. Chỗ dựa, con yêu, độc nhất đời, / Trông mong, chờ đợi mãi không thôi, / Sao tâm chứa đủ niềm căm hận, / Với kẻ ra tay giết hại người? |
| 4675. Kicchā laddho piyo putto yo andhe abharī vane, / taṃ ekaputtaṃ ghātimhi akkodhaṃ āhu paṇḍitā.\ | | 54. Chỗ dựa, con yêu độc nhất đời, / Trông mong, chờ đợi mãi không thôi, / Nhưng hiền nhân cấm ta căm hận, / Với kẻ ra tay giết hại người! |
| Trang 68: | Trang 69: | |
| 4676. Mā bāḷhaṃ paridevetha ‘hato sāmo ’ti vādinā, / ahaṃ kammakaro hutvā bharissāmi brahāvane. | | 55. Thôi đừng khóc nữa, ta van người, / Vì trẻ Sà-ma bạc phận rồi, / Ta sẽ phụng thờ hai vị mãi, / Đừng buồn như thể quá đơn côi. |
| 4677. Issatthe casmi kusalo daḷhadhammoti vissuto, / ahaṃ kammakaro hutvā bharissāmi brahāvane. | | 56. Ta đây thành thạo với cây cung, / Lời hứa ta cương quyết thủy chung, / Ta sẽ hầu bên hai vị mãi. / Và nuôi hai vị ở trong rừng. |
| 4678. Migānaṃ vighāsamanvesaṃ vanamūlaphalāni ca, / ahaṃ kammakaro hutvā bharissāmi brahāmane. | | 57. Ta sẽ đi tìm miếng thịt nai, / Đủ dùng củ, rễ, trái cây tươi, / Rồi ta hầu hạ bên hai vị, / Ta chính gia nô của các người, |
| 4679. Nesa dhammo mahārāja netaṃ amhesu kappati, / rājā tvamasi amhākaṃ pāde vandāma te mayaṃ. | | 58. Chuyện này chẳng phải đạo, Quân vương, / Chẳng thích hợp đâu, trái lẽ thường, / Ngài chính là Quân vương hợp pháp, / Chúng thần xin đảnh lễ đôi chân. |
| 4680. Dhammaṃ nesāda bhaṇatha katā apacitī tayā, / pitā tvamasi amhākaṃ mātā tvamasi pārike. | | 58. Sơn nhân tuyên bố lẽ công bằng, / Tiếp đón như vầy thật chí thân, / Ngài chính từ đây cha của trẫm, / Và bà là mẹ của thần dân. |
| 4681. Namo te kāsirājatthu namo te kāsivaḍḍhana, / añjaliṃ te paggaṇhāma yāva sāmānupāpaya. | | 59. Kà-si Chúa tể thật huy hoàng! / Ngài sẽ làm dân tộc phú cường, / Xin hãy đưa ta đi đến chỗ, / Sà-ma yêu quý của ta nằm. |
| 4682. Tassa pāde pamajjantā mukhañca bhujadassanaṃ, / saṃsumbhamānā attānaṃ kālamāgamayāmase. | | 60. Tại đó, ta quỳ xuống dưới chân, / Chúng ta sờ mắt, mũi, toàn thân, / Chúng ta quyết đợi chờ thần chết, / Kiên nhẫn bên con mãi đến cùng. |
| 4683. Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ ākāsantaṃ padissati, / yattha sāmo hato seti candova patito chamā. | | 61. Một vùng đầy dã thú săn mồi. / Như tận cùng biên giới cõi đời, / Chính chỗ Sà-ma nằm hiện tại, / Như vầng trăng rụng xuống trần rồi. |
| 4684. Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ ākāsantaṃ padissati, / yattha sāmo hato seti suriyova patito chamā. | | 62. Một vùng đầy dã thú săn mồi. / Như tận cùng biên giới cõi đời, / Chính chỗ Sà-ma nằm hiện tại, / Như vầng duong rụng xuống trần rồi. |
| 4685. Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ ākāsantaṃ padissati, / yattha sāmo hato seti paṃsunā patikuṇṭhito. | | 62. Ở chốn tận cùng của thế gian, / Chàng nằm, bụi, máu, phủ lên chàng, |
| 4686. Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ ākāsantaṃ padissati, / yattha sāmo hato seti idheva vasatha assame. | | Vậy nên ở lại trong am thất, / Đừng mạo hiểm trong chốn núi ngàn. |
| 4687. Yadi tattha sahassāni satāni nahutāni ca, / nevamhākaṃ bhayaṃ koci vane vāḷesu vijjati.\ | | 64. Mặc loài dã thú phá tan hoang, / Hàng vạn triệu con cứ ngập tràn, / Ta chẳng sợ đâu bầy dã thú, / Chúng không thể hại đến thân tàn. |
| Trang 70: | Trang 71: | |
| 4688. Tato andhānamādāya kāsirājā brahāvane, / hatthe gahetvā pakkāmi yattha sāmo hato ahu. | | |
| 4689. Disvāna patitaṃ sāmaṃ puttakaṃ paṃsukuṇṭhitaṃ, / apaviddhaṃ brahāraññe candaṃva patitaṃ chamā. | | 65. Lấm bụi và tan nát ruột gan, / Vừa nhìn cảnh tượng Sà-ma nằm, / Họ quỳ xuống giống như nhìn thấy, / Vầng nhật nguyệt rơi rụng xuống trần; |
| 4690. Disvāna patitaṃ sāmaṃ puttakaṃ paṃsukuṇṭhitaṃ, / apaviddhaṃ brahāraññe suriyaṃva patitaṃ chamā. | | |
| 4691. Disvāna patitaṃ sāmaṃ puttakaṃ paṃsukuṇṭhitaṃ, / apaviddhaṃ brahāraññe karuṇaṃ paridevayuṃ. | | |
| 4692. Disvāna patitaṃ sāmaṃ puttakaṃ paṃsukuṇṭhitaṃ, / bāhā paggayha pakkanduṃ adhammo kira bho iti. | | Cha mẹ giơ cao đôi tay họ, / Khóc than thật thống thiết muôn phần. |
| 4693. Bāḷhaṃ khosi tuvaṃ sutto sāmakalyāṇadassana, / yo ajjevaṃ gate kāle na kiñcimabhibhāsasi. | | 66. -Phải chăng con ngủ hỡi Sà-ma, / Con giận hờn, quên cả mẹ cha? / Hãy nói việc gì làm mệt trí, / Khiến con nằm chẳng trả lời ta? |
| 4694. Bāḷhaṃ khosi tuvaṃ matto sāmakalyāṇadassana, / yo ajjevaṃ gate kāle na kiñcimabhibhāsasi. | | |
| 4695. Bāḷhaṃ kho tvaṃ pamattosi sāma kalyāṇadassana, / yo ajjevaṃ gate kāle na kiñcimabhibhāsasi. | | |
| 4696. Bāḷhaṃ khosi tuvaṃ kuddho sāmakalyāṇadassana, / yo ajjevaṃ gate kāle na kiñcimabhibhāsasi. | | |
| 4697. Bāḷhaṃ khosi tuvaṃ ditto sāmakalyāṇadassana, / yo ajjevaṃ gate kāle na kiñcimabhibhāsasi. | | |
| 4698. Bāḷhaṃ kho tvaṃsi vimanosi sāmakalyāṇadassana, / yo ajjevaṃ gate kāle na kiñcimabhibhāsasi.\ | | |
| Trang 72: | Trang 73: | |
| 4699. Jaṭaṃ valitaṃ paṅkagataṃ kodāni saṇṭhapessati, / sāmo ayaṃ kālakato andhānaṃ paricārako. | | 67. Ai sẽ, bây giờ, kết tóc ta, / Rồi ai sẽ phủi bụi trong nhà, / Khi Sà-ma chẳng còn đây nữa, / Ở lại chỉ hai kẻ mắt lòa? |
| 4700. Ko ce sammajjanādāya sammajjissati assamaṃ, / sāmo ayaṃ kālakato andhānaṃ paricārako. | | *68. Ai sẽ quét sàn cho chúng ta, / * |
| 4701. Kodāni nahāpayissati sītenuṇhodakena ca, / sāmo ayaṃ kālakato andhānaṃ paricārako. | | *Ai đem nước nóng, lạnh bây giờ, / * |
| 4702. Kodāni bhojayissati vanamūlaphalāni ca, / sāmo ayaṃ kālakato andhānaṃ paricārako. | | Ai tìm củ, quả rừng về nữa, / Cô độc, già, mù cả mẹ cha? |
| 4703. Disvāna patitaṃ sāmaṃ puttakaṃ paṃsukuṇṭhitaṃ, / aṭṭitā puttasokena mātā saccamabhāsatha. | | |
| 4704. Yena saccenayaṃ sāmo dhammacārī pure ahū, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | 70. Nếu quả thật là thuở trước đây, / Sà-ma luôn sống chánh chân đầy, / Cầu mong thuốc độc trong dòng máu, / Mất hết hiệu năng, vô hại ngay. |
| 4705. Yena saccenayaṃ sāmo brahmacārī pure ahū, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4706. Yena saccenayaṃ sāmo saccavādī pure ahū, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | 71. Nếu thuở trước con nói thật chân, |
| 4707. Yena saccenayaṃ sāmo mātāpettibharo ahū, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | Ngày đêm lo phụng dưỡng song thân, / Cầu mong thuốc độc trong dòng máu, / Mất hết công năng, hạ xuống dần. |
| 4708. Yena saccenayaṃ sāmo kule jeṭṭhāpacāyiko, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4709. Yena saccenayaṃ sāmo pāṇā piyataro mama, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4710. Yaṃ kiñcatthi kataṃ puññaṃ mayhaṃ ceva pitucca te, / saccena tena kusalena visaṃ sāmassa haññatu. | | 72. Công đức ngày xưa đã tạo ra, / Chính ta và cả lão thân gia, / Cầu mong giải độc cho tan hết, / Con trẻ quý yêu được tỉnh ra. |
| 4711. Disvāna patitaṃ sāmaṃ puttakaṃ paṃsukuṇṭhitaṃ, / aṭṭito puttasokena pitā saccamabhāsatha.\ | | |
| Trang 74: | Trang 75: | |
| 4712. Yena saccenayaṃ sāmo dhammacārī pure ahū, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4713. Yena saccenayaṃ sāmo brahmacārī pure ahū, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4714. Yena saccenayaṃ sāmo saccavādī pure ahū, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4715. Yena saccenayaṃ sāmo mātāpettibharo ahū, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4716. Yena saccenayaṃ sāmo kule jeṭṭhāpacāyiko, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4717. Yena saccenayaṃ sāmo pāṇā piyataro mama, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4718. Yaṃ kiñcatthi kataṃ puññaṃ mayhaṃ ca mātuyā ca te, / saccena tena kusalena visaṃ sāmassa haññatu. | | |
| 4719. Sā devatā antarahitā pabbate gandhamādane, / sāmassa anukampāya imaṃ saccamābhasatha. | | 73. Thần nữ ẩn mình giữa cõi không, / Ở trên thượng đỉnh của Hương Sơn, / Thực hành lời nguyện cầu chân lý, / Vì với Sà-ma, dạ xót thương. |
| 4720. Pabbatyāhaṃ gandhamādane cirarattanivāsinī, / na me piyataro koci añño sāmā na vijjati, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | 75. Không có một ai giữa thế nhân, / Còn thân thiết đối với ta hơn, / Vì đây quả thật là chân chánh, / Mong chất độc trong máu thoát dần. |
| 4721. Sabbe vanā gandhamayā pabbate gandhamādane, / etena saccavajjena visaṃ sāmassa haññatu. | | 74. -Ở đây trên thượng đỉnh Hương Sơn / Ta đã chọn đời sống độc đơn, / Trong chốn rừng sâu thăm thẳm ấy / Mọi loài hoa tỏa ngát hương thơm. |
| 4722. Tesaṃ lālappamānānaṃ bahuṃ kāruññasaṃhitaṃ, / khippaṃ sāmo samuṭṭhāsi yuvā kalyāṇadassano. | | 76. Trong khi thương xót họ thay phiên, / Chứng thực trang nghiêm, họ phát nguyền, / Kìa thấy Sà-ma vùng đứng dậy, / Xinh tươi, cường tráng, thật hồn nhiên. |
| 4723. Sāmohamasmi bhaddaṃ vo sotthināmhi samuṭṭhito, / mā bāḷhaṃ paridevetha mañjunābhivadetha maṃ. | | 77. Con chính Sà-ma được vạn an, / Nhìn con trước mặt, hãy hân hoan, / Hãy lau khô hết đôi dòng lệ, / Và đón chào con, hạnh phúc tràn. |
| 4724. Svāgatante mahārāja atho te adurāgataṃ, / issarosi anuppatto yaṃ idhatthi pavedaya.\ | | 78. Vạn tuế, cầu mong bậc Đại vương, / Phước phần phục vụ lệnh ngài luôn, / Ngài là chúa tể thần dân đó, / Ước nguyện gì xin hãy tỏ tường. |
| Trang 76: | Trang 77: | |
| 4725. Tindukāni piyālāni madhuke kāsumāriyo, / phalāni khuddakappāni bhuñja rāja varaṃ varaṃ. | | 79. Tin-duk, pi-yal, ma-dhuk tươi, / Trái cây quý hiếm nhất, xin mời, / Dâng lên thượng khách, ngon như mật. / Ngài ngự dùng cho thỏa ý ngài |
| 4726. Atthi me pāṇīyaṃ sītaṃ ābhataṃ girigabbharā, / tato piva mahārāja sace tvaṃ abhikaṅkhasi. | | 80. Nước mắt đây từ dưới động sâu / Ẩn mình trên một ngọn đồi cao, / Suối trong làm dịu ngay cơn khát, / Ngài ngự dùng cho thỏa khát khao. |
| 4727. Sammuyhāmi pamuyhāmi sabbā muyhanti medisā, / petaṃ taṃ sāma addakkhiṃ ko nu tvaṃ sāma jīvasi. | | 81. Ta lạ lùng kinh ngạc biết bao, / Ta không thể nói hướng phương nào, / Một giờ trước thấy chàng nằm chết, / Nay sống dậy đây thật nhiệm mầu! |
| 4728. Api jīvaṃ mahārāja purisaṃ gāḷhavedanaṃ, / upanītamanasaṅkappaṃ jīvantaṃ maññate mataṃ. | | 82. Một người đầy đủ các công năng, / Tình cảm, tâm tư chẳng thoát thân, / Vì bất tỉnh là ngưng hoạt động, / Người ngoài tưởng kẻ ấy từ trần. |
| 4729. Api jīvaṃ mahārāja purisaṃ gāḷhavedanaṃ, / taṃ nirodhagataṃ santaṃ jīvantaṃ maññate mataṃ. | | |
| 4730. Yo mātaraṃ vā pitaraṃ vā macco dhammena posati, / devāpi naṃ tikicchanti mātāpettibharaṃ janaṃ. | | 83. Các thế nhân theo Pháp chánh chân, / Chăm nuôi cha mẹ lúc gian truân, / Chư thiên nhìn thấy lòng con hiếu, / Và đến chữa lành các bệnh luôn. |
| 4731. Yo mātaraṃ vā pitaraṃ vā macco dhammena posati, / idha ceva naṃ pasaṃsanti pecca sagge ca modati. | | 84. Các thế nhân theo Pháp chánh chân, / Chăm nuôi cha mẹ lúc gian truân, / Chư thiên thế giới này ca tụng, / Đời kế cõi thiên hưởng phước phần. |
| 4732. Esa bhiyyo pamuyhāmi sabbā muyhanti medisā, / saraṇaṃ taṃ sāma gacchāmi tvañca me saraṇaṃ bhava. | | 85. Ta lạ lùng kinh ngạc biết bao, / Ta không thể thấy hướng phương nào, / Sà-ma, ta đến nhờ chàng giúp, / Chàng chính là nơi ta trú vào. |
| 4733. Dhammaṃ cara mahārāja mātāpitusu khattiya, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi. | | 86. Trước tiên là đối với song thân, / Ngài phải làm tròn phận sự luôn, / Phận sự hoàn thành trên cõi đất, / Sẽ đưa ngài đến cõi Thiên nhân. |
| 4734. Dhammaṃ cara mahārāja puttadāresu khattiya, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi. | | 87. Đối với vương phi, với các con, / Phải làm tròn phận sự, Quân vương, / Phận sự hoàn thành trên cõi đất, / Sẽ đưa ngài đến cõi Thiên nhân. |
| 4735. Dhammaṃ cara mahārāja mittāmaccesu khattiya, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi. | | 88. Với thân bằng và các triều thần, / Binh sĩ trong tất cả đạo quân, / Với các thôn làng và thị trấn, / Giang sơn ngài với mọi tùy tùng. |
| 4736. Dhammaṃ cara mahārāja vāhanesu balesu ca, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi.\ | | |
| Trang 78: | Trang 79: | |
| 4737. Dhammaṃ cara mahārāja gāmesu nigamesu ca, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi. | | |
| 4738. Dhammaṃ cara mahārāja raṭṭhesu janapadesu ca, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi. | | |
| 4739. Dhammaṃ cara mahārāja samaṇabrāhmaṇesu ca, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi. | | 89. Với người thanh tịnh, Bà-la-môn, / Ẩn sĩ, thú, chim, hỡi Chúa công, / Phận sự hoàn thành trên cõi đất, / Sẽ đưa ngài đến cõi thiên thần. |
| 4740. Dhammaṃ cara mahārāja migapakkhisu khattiya, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi. | | |
| 4741. Dhammaṃ cara mahārāja dhammo ciṇṇo sukhāvaho, / idha dhammaṃ caritvāna rāja saggaṃ gamissasi. | | |
| 4742. Dhammaṃ cara mahārāja dhammo ciṇṇo sukhāvaho, / idha dhammaṃ caritvāna sa indā devā sabrahmakā, / suciṇṇena divaṃ pattā mā dhammaṃ rāja pamādo ”ti. | | 90. Phận sự tròn đem lại phước ân, / Phạm thiên, Đế Thích, các thiên thần, / Nhờ làm phận sự đầy an lạc, / Vậy phải hoàn thành phận thế nhân. Câu chuyện 540 |
| Sāmajātakaṃ tatiyaṃ. *** | Bổn Sanh Sāma là thứ ba. [540] *** | |
| <Trang trước> | <Trang Kế> | |