Vatthugāthā

Kosalānaṁ purā rammā, agamā dakkhiṇāpathaṁ; Ākiñcaññaṁ patthayāno, brāhmaṇo mantapāragū.

So assakassa visaye, maḷakassa samāsane; Vasi godhāvarīkūle, uñchena ca phalena ca.

Tasseva upanissāya, gāmo ca vipulo ahu; Tato jātena āyena, mahāyaññamakappayi.

Mahāyaññaṁ yajitvāna, puna pāvisi assamaṁ; Tasmiṁ paṭipaviṭṭhamhi, añño āgañchi brāhmaṇo.

Ugghaṭṭapādo tasito, paṅkadanto rajassiro; So ca naṁ upasaṅkamma, satāni pañca yācati.

Tamenaṁ bāvarī disvā, āsanena nimantayi; Sukhañca kusalaṁ pucchi, idaṁ vacanamabravi.

“Yaṁ kho mama deyyadhammaṁ, Sabbaṁ visajjitaṁ mayā; Anujānāhi me brahme, Natthi pañcasatāni me”.

“Sace me yācamānassa, bhavaṁ nānupadassati; Sattame divase tuyhaṁ, muddhā phalatu sattadhā”.

Abhisaṅkharitvā kuhako, bheravaṁ so akittayi; Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, bāvarī dukkhito ahu.

Ussussati anāhāro, sokasallasamappito; Athopi evaṁ cittassa, jhāne na ramatī mano.

Utrastaṁ dukkhitaṁ disvā, devatā atthakāminī; Bāvariṁ upasaṅkamma, idaṁ vacanamabravi.

“Na so muddhaṁ pajānāti, kuhako so dhanatthiko; Muddhani muddhapāte vā, ñāṇaṁ tassa na vijjati”.

“Bhotī carahi jānāti, Taṁ me akkhāhi pucchitā; Muddhaṁ muddhādhipātañca, Taṁ suṇoma vaco tava”.

“Ahampetaṁ na jānāmi, ñāṇaṁ mettha na vijjati; Muddhani muddhādhipāte ca, jinānaṁ hettha dassanaṁ”.

“Atha ko carahi jānāti, asmiṁ pathavimaṇḍale; Muddhaṁ muddhādhipātañca, taṁ me akkhāhi devate”.

“Purā kapilavatthumhā, nikkhanto lokanāyako; Apacco okkākarājassa, sakyaputto pabhaṅkaro.

So hi brāhmaṇa sambuddho, sabbadhammāna pāragū; Sabbābhiññābalappatto, sabbadhammesu cakkhumā; Sabbakammakkhayaṁ patto, vimutto upadhikkhaye.

Buddho so bhagavā loke, dhammaṁ deseti cakkhumā; Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu, so te taṁ byākarissati”.

Sambuddhoti vaco sutvā, udaggo bāvarī ahu; Sokassa tanuko āsi, pītiñca vipulaṁ labhi.

So bāvarī attamano udaggo, Taṁ devataṁ pucchati vedajāto; “Katamamhi gāme nigamamhi vā pana, Katamamhi vā janapade lokanātho; Yattha gantvāna passemu, Sambuddhaṁ dvipaduttamaṁ”.

“Sāvatthiyaṁ kosalamandire jino, Pahūtapañño varabhūrimedhaso; So sakyaputto vidhuro anāsavo, Muddhādhipātassa vidū narāsabho”.

Tato āmantayī sisse, brāhmaṇe mantapāragū; “Etha māṇavā akkhissaṁ, suṇātha vacanaṁ mama.

Yasseso dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso; Svājja lokamhi uppanno, sambuddho iti vissuto; Khippaṁ gantvāna sāvatthiṁ, passavho dvipaduttamaṁ”.

“Kathaṁ carahi jānemu, disvā buddhoti brāhmaṇa; Ajānataṁ no pabrūhi, yathā jānemu taṁ mayaṁ”.

“Āgatāni hi mantesu, mahāpurisalakkhaṇā; Dvattiṁsāni ca byākkhātā, samattā anupubbaso.

Yassete honti gattesu, mahāpurisalakkhaṇā; Dveyeva tassa gatiyo, tatiyā hi na vijjati.

Sace agāraṁ āvasati, vijeyya pathaviṁ imaṁ; Adaṇḍena asatthena, dhammena anusāsati.

Sace ca so pabbajati, Agārā anagāriyaṁ; Vivaṭṭacchado sambuddho, Arahā bhavati anuttaro.

Jātiṁ gottañca lakkhaṇaṁ, mante sisse punāpare; Muddhaṁ muddhādhipātañca, manasāyeva pucchatha.

Anāvaraṇadassāvī, yadi buddho bhavissati; Manasā pucchite pañhe, vācāya visajjessati”.

Bāvarissa vaco sutvā, sissā soḷasa brāhmaṇā; Ajito tissametteyyo, puṇṇako atha mettagū.

Dhotako upasīvo ca, nando ca atha hemako; Todeyyakappā dubhayo, jatukaṇṇī ca paṇḍito.

Bhadrāvudho udayo ca, posālo cāpi brāhmaṇo; Mogharājā ca medhāvī, piṅgiyo ca mahāisi.

Paccekagaṇino sabbe, sabbalokassa vissutā; Jhāyī jhānaratā dhīrā, pubbavāsanavāsitā.

Bāvariṁ abhivādetvā, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ; Jaṭājinadharā sabbe, pakkāmuṁ uttarāmukhā.

Maḷakassa patiṭṭhānaṁ, puramāhissatiṁ tadā; Ujjeniñcāpi gonaddhaṁ, vedisaṁ vanasavhayaṁ.

Kosambiñcāpi sāketaṁ, sāvatthiñca puruttamaṁ; Setabyaṁ kapilavatthuṁ, kusinārañca mandiraṁ.

Pāvañca bhoganagaraṁ, vesāliṁ māgadhaṁ puraṁ; Pāsāṇakaṁ cetiyañca, ramaṇīyaṁ manoramaṁ.

Tasitovudakaṁ sītaṁ, mahālābhaṁva vāṇijo; Chāyaṁ ghammābhitattova, turitā pabbatamāruhuṁ.

Bhagavā tamhi samaye, bhikkhusaṅghapurakkhato; Bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti, sīhova nadatī vane.

Ajito addasa buddhaṁ, Pītaraṁsiṁva bhāṇumaṁ; Candaṁ yathā pannarase, Paripūraṁ upāgataṁ.

Athassa gatte disvāna, paripūrañca byañjanaṁ; Ekamantaṁ ṭhito haṭṭho, manopañhe apucchatha.

“Ādissa jammanaṁ brūhi, gottaṁ brūhi salakkhaṇaṁ; Mantesu pāramiṁ brūhi, kati vāceti brāhmaṇo”.

“Vīsaṁ vassasataṁ āyu, so ca gottena bāvarī; Tīṇissa lakkhaṇā gatte, tiṇṇaṁ vedāna pāragū.

Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇḍusakeṭubhe; Pañcasatāni vāceti, sadhamme pāramiṁ gato”.

“Lakkhaṇānaṁ pavicayaṁ, bāvarissa naruttama; Taṇhacchida pakāsehi, mā no kaṅkhāyitaṁ ahu”.

“Mukhaṁ jivhāya chādeti, uṇṇassa bhamukantare; Kosohitaṁ vatthaguyhaṁ, evaṁ jānāhi māṇava”.

Pucchañhi kiñci asuṇanto, sutvā pañhe viyākate; Vicinteti jano sabbo, vedajāto katañjalī.

“Ko nu devo vā brahmā vā, indo vāpi sujampati; Manasā pucchite pañhe, kametaṁ paṭibhāsati”.

“Muddhaṁ muddhādhipātañca, bāvarī paripucchati; Taṁ byākarohi bhagavā, kaṅkhaṁ vinaya no ise”.

“Avijjā muddhāti jānāhi, vijjā muddhādhipātinī; Saddhāsatisamādhīhi, chandavīriyena saṁyutā”.

Tato vedena mahatā, santhambhetvāna māṇavo; Ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā, pādesu sirasā pati.

“Bāvarī brāhmaṇo bhoto, saha sissehi mārisa; Udaggacitto sumano, pāde vandati cakkhuma”.

“Sukhito bāvarī hotu, saha sissehi brāhmaṇo; Tvañcāpi sukhito hohi, ciraṁ jīvāhi māṇava.

Bāvarissa ca tuyhaṁ vā, sabbesaṁ sabbasaṁsayaṁ; Katāvakāsā pucchavho, yaṁ kiñci manasicchatha”.

Sambuddhena katokāso, nisīditvāna pañjalī; Ajito paṭhamaṁ pañhaṁ, tattha pucchi tathāgataṁ. Vatthugāthā niṭṭhitā.