| Nguồn: Tam Tạng Pāli - Sinhala thuộc Buddha Jayanti Tripitaka Series (BJTS) | Lời tiếng Việt: Tỳ khưu Indacanda | |
| Trang 22: | Trang 23: | |
| ▪ 6. ĀSIṂSAVAGGO | ▪ 6. PHẨM HY VỌNG | CHƯƠNG MỘT (Một bài kệ) (06) PHẨM ÀSIMSA (HT. Thích Minh Châu) |
| 51. Āsiṃseṭheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, / passāmi vohaṃ attānaṃ yathā icchiṃ tathā ahū ”ti.1. Mahāsīlavajātakaṃ. | 51. Con người cần phải hy vọng, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ta thật sự nhìn thấy được bản thân; ta đã ước muốn như thế nào thì đã thành tựu như thế ấy. 1. Bổn Sanh Sīlavā Vĩ Đại. | Người luôn luôn hy vọng, / Bậc trí không chán nản, / Ta thấy khổ vượt qua, / Ta muốn gì được vậy!Câu chuyện 51 |
| 52. Vāyametheva puriso na nibbindeyya paṇḍito, / passāmi vohaṃ attānaṃ udakā thalamubbhatan ”ti.2. Cūḷajanakajātakaṃ. | 52. Con người cần phải tinh tấn, bậc sáng suốt không nên chán nản. Ta thật sự nhìn thấy bản thân ta đã được kéo lên đất liền từ nước (biển). 2. Tiểu Bổn Sanh Janaka. | Hãy tinh tấn, này ngươi! / Hiền trí không nhàm chán. / Ta thấy khổ vượt qua, / Từ nước đạt đất liền.Câu chuyện 52 |
| 53. Tatheva puṇṇā pātiyo aññāyaṃ vattate kathā, / ākārakena jānāmi na cāyaṃ bhaddikā surā ”ti.3. Puṇṇapātijātakaṃ. | 53. Các vò rượu vẫn đầy y như vậy, lời nói (của các ngươi) là sái quấy. Ta nhận biết nhờ vào lý do ấy; vậy rượu này không phải là rượu lành. 3. Bổn Sanh Vò Rượu Đầy. | Bình rượu đầy như vậy, / Rượu đâu có đổi khác, / Vì lý do ta biết, / Rượu này không phải tốt.Câu chuyện 53 |
| 54. Nāyaṃ rukkho durāruho napi gāmato ārakā, / ākārakena3 jānāmi nāyaṃ sāduphalo dumo ”ti.4. Kiṃphalajātakaṃ. | 54. Cây này không khó leo lên, cũng không xa ngôi làng. Ta nhận biết nhờ vào lý do ấy; cây này không phải là cây có trái ngon ngọt. 4. Bổn Sanh Trái Cây Gì. | Cây này không khó leo, / Không xa làng bao nhiêu, / Do vậy nên ta biết: / Cây này quả không tốt!Câu chuyện 54 |
| 55. Yo alīnena cittena alīnamanaso naro, / bhāveti kusalaṃ dhammaṃ yogakkhemassa pattiyā, / pāpuṇe anupubbena sabbasaṃyojanakkhayan ”ti. 5. Pañcāvudhajātakaṃ. | 55. Người nào, với tâm không bị lui sụt, có ý không bị lui sụt, tu tập thiện pháp nhằm đạt đến sự an toàn đối với các mối ràng buộc, có thể đạt được sự cạn kiệt tất cả các sự trói buộc theo tuần tự. 5. Bổn Sanh Năm Loại Vũ Khí. | Người với tâm ly tham, / Với ý cũng ly tham, / Tu tập theo thiện pháp, / Ðạt an ổn khổ ách, / Và tiếp tục chứng đạt, / Ðoạn diệt mọi kiết sử.Câu chuyện 55 |
| 56. Yo pahaṭṭhena cittena pahaṭṭhamanaso naro, / bhāveti kusalaṃ dhammaṃ yogakkhemassa pattiyā, / pāpuṇe anupubbena sabbasaṃyojanakkhayan ”ti.6. Kañcanakkhandhajātakaṃ.\ | 56. Người nào, với tâm thích thú, có ý thích thú, tu tập thiện pháp nhằm đạt đến sự an toàn đối với các mối ràng buộc, có thể đạt được sự cạn kiệt tất cả các sự trói buộc theo tuần tự. 6. Bổn Sanh Khối Vàng. | Người với tâm hoan hỷ, / Với ý cũng hoan hỷ, / Tu tập theo thiện pháp, / Ðạt an ổn khổ ách, / Và tiếp tục chứng đạt / Ðoạn diệt mọi kiết sử.Câu chuyện 56 |
| Trang 24: | Trang 25: | |
| 57. Yassete caturo dhammā vānarinda yathā tava, / saccaṃ dhammo dhitī cāgo diṭṭhaṃ so ativattatī ”ti.7. Vānarindajātakaṃ. | 57. Này khỉ chúa, người nào có bốn đức tính này, giống như của ngài, là: chân thật, trí xét đoán, nghị lực, và xả thí, người ấy vượt trội đối thủ. 7. Bổn Sanh Khỉ Chúa. | Ai đủ bốn pháp này, / Này khỉ chúa, như ngài: / Chân thật và nghĩ xa, / Cương nghị và vô úy, / Ngài có bốn pháp này, / Ðánh bại được quân thù!Câu chuyện 57 |
| 58. Yassa ete tayo dhammā vānarinda yathā tava, / dakkhiyaṃ sūriyaṃ paññā diṭṭhaṃ so ativattatī ”ti.8. Tayodhammajātakaṃ. | 58. Này khỉ chúa, người nào có ba đức tính này, giống như của ngài, là: quyền biến, dũng cảm, và trí tuệ, người ấy vượt trội đối thủ. 8. Bổn Sanh Ba Đức Tính. | Ai đầy đủ ba pháp, / Này khỉ chúa như ngài, / Thiện xảo và anh hùng, / Ðầy đủ cả trí tuệ, / Ngài đủ ba pháp ấy, / Ðánh bại được kẻ thù.Câu chuyện 58 |
| 59. Dhame dhame nātidhame atidhantaṃ hi pāpakaṃ, / dhantena hi sataṃ laddhaṃ atidhantena nāsitan ”ti.9. Bherivādajātakaṃ. | 59. Nên vỗ trống, nên vỗ trống, không nên vỗ trống liên hồi, bởi vì việc vỗ trống liên hồi là tai hại. Do việc vỗ trống, đã đạt được trăm tiền; do việc vỗ trống liên hồi, (tất cả) đã bị hủy hoại. 9. Bổn Sanh Tiếng Trống. | Ðánh, đánh, chớ đánh quá! / Ðánh quá thành không tốt, / Do đánh, được của tiền, / Do đánh, tiền mất hết.Câu chuyện 59 |
| 60. Dhame dhame nātidhame atidhantaṃ hi pāpakaṃ, / dhantenādhigatā bhogā te tāto vidhamī dhaman ”ti.10. Saṅkhadhamanajātakaṃ. | 60. Nên thổi tù và, nên thổi tù và, không nên thổi tù và liên hồi, bởi vì việc thổi tù và liên hồi là tai hại. Do việc thổi tù và, đã đạt được các của cải; người cha, trong khi thổi tù và, đã làm tiêu tan các của cải. 10. Bổn Sanh Thổi Tù Và. | Thổi, thổi, chớ thổi quá! / Thổi quá thành không tốt. / Do thổi, được tài sản, / Do thổi, bay hết tiền.Câu chuyện 60 |
| Āsiṃsavaggo chaṭṭho. ***** | Phẩm Hy Vọng là thứ sáu. ***** | |
| TASSUDDĀNAṂ Yatha-icchiṃ tathāhudakāthalā / surasāduphalovaalīnamano, / sampahaṭṭhamano caturo ca tayo / sataladdhakabhogadhanena dasa. --ooOoo--\ | #### TÓM LƯỢC PHẨM NÀY Ước muốn thế nào đã thành tựu thế ấy, đến đất liền từ nước (biển), / rượu, như là trái cây ngon ngọt, có ý không bị lui sụt, / có ý thích thú, bốn đức tính, và ba đức tính, / đã đạt được trăm tiền, với của cải và tài sản là mười. --ooOoo-- | |
| Trang 26: | Trang 27: | |
| ▪ 7. ITTHIVAGGO | ▪ 7. PHẨM NGƯỜI NỮ | CHƯƠNG MỘT (Một bài kệ) (07) PHẨM NỮ NHÂN (HT. Thích Minh Châu) |
| 61. Asā lokitthiyo nāma velā tāsaṃ na vijjati, / sārattā ca pagabbhā ca sikhī sabbaghaso yathā, / tā hitvā pabbajissāmi vivekamanubrūhayan ”ti.1. Asātamantajātakaṃ. | 61. Các người nữ ở thế gian bị xem là không tốt, đối với họ không có sự chừng mực, họ luyến ái nặng và xấc xược, giống như ngọn lửa ngấu nghiến tất cả các thứ. Sau khi từ bỏ họ, tôi sẽ xuất gia, thực hành hạnh sự viễn ly. 1. Bổn Sanh Chú Thuật Asāta. | Câu chuyện 61 (bản dịch Việt không có) In lust unbridled, like devouring fire, / Are women,—frantic in their rage. / The sex renouncing, fain would I retire / To find peace in a hermitage. Chuyện tiếng Anh |
| 62. Yaṃ brāhmaṇo avādesi vīṇaṃ sammukhaveṭhito, / andhabhūtā bhatā bhariyā tāsu ko jātu vissase ”ti.Andhabhūtajātakaṃ. | 62. Chuyện người Bà-la-môn đã tấu cây đàn vīṇā với khuôn mặt bị che kín, và cô vợ được nuôi dưỡng từ lúc ở trong bào thai; vậy ai có thể đặt niềm tin chắc chắn ở những người nữ? 1. Bổn Sanh Ở Trong Bào Thai. | Trò chơi sáo giả mù, / Vì vợ bé phỉnh phờ, / Bà-la-môn ngồi đó, / Cố gìn giữ gái tơ, / Tạo nên người đức hạnh, / Trong trắng, chẳng bùn nhơ! / Học ngay từ việc ấy, / Mà sợ đám liễu bồ!Câu chuyện 62 |
| 63. Kodhanā akataññū ca pisunā ca vibhedikā, / brahmacariyaṃ cara bhikkhu so sukhaṃ na hohisī ”ti.3. Takkajātakaṃ. | 63. Người nữ có sự giận hờn và không biết ơn, có sự đâm thọc và chia rẽ bạn bè. Này tỳ khưu, hãy sống Phạm hạnh. Ngươi đây sẽ không đánh mất sự an lạc. 3. Bổn Sanh Sữa Bơ. | Bọn nữ nhân đầy rẫy hận sân, / Nói mồm hai lưỡi, bọn vong ân, / Kẻ gieo chia rẽ, rồi gây chiến, / Vậy hỡi Tỷ-kheo, hãy bước chân / Thẳng tiến đường thanh cao chánh hạnh / Rồi ngươi thấy Cực-lạc siêu trần. (Gs. Phương Lan)Câu chuyện 63 |
| 64. Mā su nandi icchati maṃ mā su soci na icchati, / thīnaṃ bhāvo durājāno macchassevodake gatan ”ti.4. Durājānajātakaṃ. | 64. ‘Nàng thích ta,’ (biết vậy) chớ vui mừng; ‘nàng không thích ta,’ (biết vậy) chớ sầu muộn. Bản chất người nữ là khó hiểu, tựa như việc di chuyển của loài cá ở trong nước. 4. Bổn Sanh Khó Hiểu. | Chàng tưởng má hồng yêu mến chăng? / Này chàng trai hỡi, chớ vui mừng! / Tưởng là nàng chẳng yêu chàng nữa? / Nhẫn nại mà thôi, chớ oán hờn. / Lòng dạ đàn bà ai hiểu được. / Như bầy cá lội nước tung tăng! (Gs. Phương Lan)Câu chuyện 64 |
| 65. Yathā nadī ca pantho ca pānāgāraṃ sabhā papā, / evaṃ lokitthiyo nāma nāsaṃ kujjhanti paṇḍitā ”ti.5. Anabhiratijātakaṃ.\ | 65. Giống như dòng sông, và đường lộ, quán rượu, phước xá, và vại nước (dành cho khách bộ hành), các người nữ ở thế gian bị xem là như vậy; các bậc sáng suốt không nổi cơn giận dữ đối với các nàng. 5. Bổn Sanh Không Hứng Thú. | Khác gì xa lộ, các dòng sông, / Nhà trọ, sân vườn, các quán ăn, / Tửu điếm mở ra mời tất cả. / Thập phương lữ khách, thói ân cần / Thường tình nhi nữ là như thế, / Người trí không hề tỏ hận sân / Hạ cố bận lòng vì nhược điểm / Của loài liễu yếu, bọn hồng quần. (Gs. Phương Lan)Câu chuyện 65 |
| Trang 28: | Trang 29: | |
| 66. Ekā icchā pure āsi aladdhā mudulakkhaṇaṃ, / yato laddhā aḷārakkhī icchā icchaṃ vijāyathā ”ti.6. Mudulakkhaṇajātakaṃ. | 66. Một điều ước muốn trước đây chưa đạt được là (hoàng hậu với) đặc tính dịu dàng. Từ khi đôi mắt kiều diễm đã đạt được, ước muốn (này) đã nảy sanh ra ước muốn (khác nữa). 6. Bổn Sanh Đặc Tính Dịu Dàng. | Trước thời ta được Từ Tâm, / Lòng ta chỉ một ước mong: chiếm nàng. / Ðến khi nhan sắc nữ hoàng / Ngự trong tâm trí, ta càng đắm mê, / Dục tham dồn dập tứ bề, / Ðại vương, ta quyết bay về núi xưa. (Gs. Phương Lan)Câu chuyện 66 |
| 67. Ucchaṅge deva me putto pathe dhāvantiyā pati, / tañca desaṃ na passāmi yato sodariyamānaye ”ti.7. Ucchaṅgajātakaṃ. | 67. Tâu bệ hạ, đối với thiếp, đứa con trai (là dễ đạt được) ở trong lòng, người chồng (là dễ đạt được) trong khi thiếp chạy ở đường lộ, và thiếp không nhìn thấy khu vực nào có thể đem lại (cho thiếp) người anh trai. 7. Bổn Sanh Ở Trong Lòng. | Tìm kiếm chồng con thật dễ dàng, / Tha hồ chọn chúng, đứng đầy đường, / Song tìm đâu được người anh nữa, / Dù khổ đau cho đến đoạn trường? (Gs. Phương Lan)Câu chuyện 67 |
| 68. Yasmiṃ mano nivisati cittaṃ vāpi pasīdati, / adiṭṭhapubbake pose kāmaṃ tasmimpi vissase ”ti.8. Sāketajātakaṃ. | 68. Ý kiên định ở người nào, hoặc tâm tịnh tín vào người nào, là người chưa từng được thấy trước đây, đương nhiên nên tin tưởng người ấy. 8. Bổn Sanh Sāketa. | Ý an trú vào ai, / Tâm tư được hoan hỷ / Khi mới thấy lần đầu, / Hãy tin tưởng người ấy.Câu chuyện 68 |
| 69. Dhiratthu taṃ visaṃ vantaṃ yamahaṃ jīvitakāraṇā, / vantaṃ paccāvamissāmi mataṃ me jīvitā varan ”ti.9. Visavantajātakaṃ. | 69. Thật xấu hổ thay chất độc đã được ói ra ấy, vì lý do mạng sống, ta sẽ phải nuốt vật đã ói ra ấy vào lại! Cái chết đối với ta là quý hơn mạng sống. 9. Bổn Sanh Chất Độc Đã Được Ói Ra. | Ðáng rủa thay nọc độc, / Một lần đã phun ra, / Nay lại vì mạng sống, / Ta phải hút trở vào. / Thà ta chết tốt hơn, / Là sống phải làm vậy.Câu chuyện 69 |
| 70. Na taṃ jitaṃ sādhu jitaṃ yaṃ jitaṃ avajīyati, / taṃ kho jitaṃ sādhu jitaṃ yaṃ jitaṃ nāvajīyatī ”ti.10. Kuddālajātakaṃ. | 70. Chiến thắng ấy không là chiến thắng tốt đẹp, là chiến thắng rồi lại bị chiến bại. Chiến thắng ấy quả là chiến thắng tốt đẹp, là chiến thắng không bị chiến bại nữa. 10. Bổn Sanh Cái Cuốc. | Chiến thắng ấy không tốt, / Nếu chiến thắng rồi bại. / Chiến thắng thật tốt lành / Là chiến thắng nội tâm.Câu chuyện 70 |
| Itthivaggo sattamo. ***** | Phẩm Người Nữ là thứ bảy. ***** | |
| TASSUDDĀNAṂ Sikhī sabbaghasopi ca vīṇavaro / pisunamittabhedikānandinadī, / mudulakkhaṇasodariyā ca mano / visasādhujitena bhavanti dasa. --ooOoo-- | #### TÓM LƯỢC PHẨM NÀY Ngọn lữa ngấu nghiến tất cả các thứ, và cây đàn vīṇā, cô nàng đâm thọc và chia rẽ bạn bè, (chớ) vui mừng, dòng sông, có đặc tính dịu dàng, người anh trai, và ý (kiên định), với chất độc, và chiến thắng tốt đẹp, là mười. --ooOoo-- | |
| Trang 30: | Trang 31: | |
| ▪ 8. VARAṆAVAGGO | ▪ 8. PHẨM CÂY VARAṆA | CHƯƠNG MỘT (Một bài kệ) (08) PHẨM VARANA (HT. Thích Minh Châu) |
| 71. Yo pubbe karaṇīyāni pacchā so kātumicchati, / varaṇakaṭṭha bhañjova sa pacchāmanutappatī ”ti.1. Varaṇajātakaṃ. | 71. Kẻ nào có những công việc cần phải làm trước, kẻ ấy lại muốn làm sau, tựa như gã bẻ củi ở cây varaṇa, kẻ ấy hối hận về sau này. 1. Bổn Sanh Cây Varaṇa. | Ai có việc làm trước, / Về sau mới chịu làm / Như bẻ Va-ra-na, / Về sau nó chịu khổ.Câu chuyện 71 |
| 72. Akataññussa posassa niccaṃ vivaradassino, / sabbañce paṭhaviṃ dajjā neva naṃ abhirādhaye ”ti.2. Sīlavanāgarājajātakaṃ. | 72. Đối với người không biết ơn, thường xuyên nhìn khe hở, nếu cho toàn thể trái đất, cũng không làm vừa lòng kẻ ấy. 2. Bổn Sanh Voi Chúa Giới Hạnh. | Con người không biết ơn / Luôn luôn thấy kẽ hỡ, / Dầu được cho quả đất, / Không bao giờ thỏa mãn.Câu chuyện 72 |
| 73. Saccaṃ kirevamāhaṃsu narā ekacciyā idha, / kaṭṭhaṃ viplāvitaṃ seyyo na tvevekacciyo naro ”ti.3. Saccaṃkirajātakaṃ. | 73. Ở đây, nghe rằng một số người đã nói sự thật như vầy: (Vớt lên) khúc gỗ bị trôi nổi còn tốt hơn, một số người quả thật không tốt bằng. 3. Bổn Sanh Sự Thật Nghe Nói. | Như vậy, họ nói thật, / Những người hiểu đời này: / Cứu vớt khúc gỗ trôi / Tốt hơn một số người.Câu chuyện 73 |
| 74. Sādhu sambahulā ñātī api rukkhā araññajā, / vāto vahati ekaṭṭhaṃ brahantampi vanaspatin ”ti.4. Rukkhadhammajātakaṃ. | 74. Tốt thay có nhiều bà con, các cây sanh trưởng ở rừng cũng vậy. Gió quật ngã cây đứng đơn độc một mình, mặc dầu to lớn. 4. Bổn Sanh Quy Luật Cây Cối. | Lành thay, nhiều bà con, / Như cây sanh từ rừng, / Gió thổi ngã những cây / Ðứng một mình riêng lẻ.Câu chuyện 74 |
| 75. Abhitthanaya pajjunna nidhiṃ kākassa nāsaya, / kākaṃ sokāya randhehi mañca sokā pamocayā ”ti.5. Macchajātakaṃ. | 75. Này Thần Mưa, hãy nổi sấm lên, hãy tiêu hủy đồ dự trữ của loài quạ, hãy nung nấu loài quạ bằng sầu muộn, và hãy giải thoát ta khỏi sầu muộn. 5. Bổn Sanh Con Cá. | Nổi sấm, Pàj-ju-na, / Chận quạ gây tai hại! / Hãy làm quạ sầu muộn, / Giúp ta khỏi sầu bi!Câu chuyện 75 |
| 76. Asaṅkiyomhi gāmamhi araññe natthi me bhayaṃ, / ujumaggaṃ samārūḷho mettāya karuṇāya cā ”ti.6. Asaṅkiyajātakaṃ.\ | 76. Ta không sợ sệt khi ở trong làng, ta không có sự sợ hãi khi ở trong rừng. Ta đã bước lên đạo lộ ngay thẳng với tâm từ ái và với lòng bi mẫn. 6. Bổn Sanh Không Sợ Sệt. | Trong làng, ta không sợ, / Trong rừng, ta không sợ, / Bước lên đường giải thoát / Với lòng từ, lòng bi.Câu chuyện 76 |
| Trang 32: | Trang 33: | |
| 77. Usabhā rukkhā gāviyo gāvā ca / asso kaṃso sigālī ca kumbho, / pokkharaṇī ca apākacandanaṃ / lāpūni sīdanti silā plavanti. / Maṇḍūkiyo kaṇhasappe gilanti / kākaṃ suvaṇṇā parivārayanti, / tasāvakā eḷakānaṃ bhayā hi / vipariyāso vattati na idhamatthī ”ti.7. Mahāsupinajātakaṃ. | 77. (Bốn) con bò mộng, các cây (nhỏ), các con bò cái, và các con bò tơ, con ngựa (hai miệng), cái bát vàng, chó rừng cái, và cái chum nước, hồ sen, (cơm) chưa chín, và gỗ trầm hương, các trái bầu bí chìm xuống, các tảng đá lớn nổi trôi, những con ếch (nhỏ) nuốt chửng các con rắn độc màu đen, những con chim lông vàng theo hầu con quạ, những con chó sói run rẩy chính vì nỗi sợ hãi đối với các con dê rừng, sự việc đảo ngược xảy ra chẳng phải ở nơi này. 7. Bổn Sanh Các Giấc Chiêm Bao Lớn. | Trước bò đực, cây con, / Sau bò cái, bê non, / Ngựa, bát vàng, sơn cẩu, / Bình nước, hồ sen trong, / Cơm sống, chiên-đàn quí, / Bầu bí lặn xuống dòng. / Ðá to thì trôi nổi, / Nhái bén, ễnh ương cùng / Xé tan bầy rắn hổ, / Quạ lại có tùy tùng / Chính bầy hoàng nga đẹp, / Chó sói sợ dê rừng!Câu chuyện 77 |
| 78. Ubho khañjā ubho kuṇī ubho visamacakkhukā, / ubhinnaṃ piḷakā jātā nāhaṃ passāmi illīsan ”ti.8. Illīsajātakaṃ. | 78. Cả hai đều què, cả hai đều gù, cả hai đều có mắt lé, mụt cóc mọc ở (đầu của) cả hai, tôi không nhìn ra được (ai là) Illīsa. 8. Bổn Sanh (Triệu Phú) Illīsa. | Cả hai què và còm, / Cả hai đều lé mắt, / Cả hai có nốt ruồi, / Ta không biết hai người, / Ai là Il-li-sa.Câu chuyện 78 |
| 79. Yato viluttā ca hatā ca gāvo / daḍḍhāni gehāni jano ca nīto, / athāgamā puttahatāya putto / kharassaraṃ deṇḍimaṃ vādayanto ”ti.9. Kharassarajātakaṃ. | 79. Vào lúc đã cướp bóc xong, và trâu bò đã bị giết thịt, các ngôi nhà đã bị đốt cháy, và người làng đã bị dẫn đi, khi ấy, người con trai không có liêm sỉ đã trở về, (vừa đi vừa) vỗ vào chiếc trống con vang lên âm thanh inh ỏi. 9. Bổn Sanh Âm Thanh Inh Ỏi. | Ăn cướp giết bò xong, / Nhà đốt, người bị bắt, / Nó về với tiếng trống, / Tiếng trống vang khó chịu.Câu chuyện 79 |
| 80. Yante pavikatthitaṃ pure / atha te pūtisarā saranti pacchā, / ubhayaṃ na sameti bhīmasena / yuddhakathā ca idaṃ ca te vihaññan ”ti.10. Bhīmasenajātakaṃ. | 80. Sự khoác lác của ngươi lúc trước đây, rồi sau này, các chất hôi thối của ngươi tuôn chảy, này Bhīmasena, hai điều này không tương xứng, lời nói về chiến trận và việc gây phiền toái này của ngươi. 10. Bổn Sanh Bhīmasena. | Trước ngươi nói khoác lác, / Nay ngươi chảy nước hôi, / Hai Bhi-ma-se-na / Ðâu có phù hợp nhau / Ðây là lời quyết chiến / Và đây ngươi thảm bại.Câu chuyện 80 |
| Varaṇavaggo aṭṭhamo. *****\ | Phẩm Cây Varaṇa là thứ tám. ***** | |
| TASSUDDĀNAṂ Varaṇā akataññūvaresu saccavaraṃ / savanappatinā ca abhitthanaya, / karuṇāya silāplava itthīsato / puna deṇḍima pūtisarena dasa. --ooOoo--\ | #### TÓM LƯỢC PHẨM NÀY Cây Varaṇa, ở những chuyện về kẻ vô ơn, chuyện sự thật, / với cây (đứng một mình), và hãy nổi sấm lên, / với lòng bi mẫn, sự nổi trôi của các tảng đá lớn, (triệu phú) Illīsa, / rồi thêm chiếc trống con, với chất hôi thối là mười. / --ooOoo-- | |
| Trang 34: | Trang 35: | |
| ▪ 9. APĀYIMHAVAGGO | ▪ 9. PHẨM CHÚNG TÔI ĐÃ UỐNG | CHƯƠNG MỘT (Một bài kệ) (09) PHẨM APAYIMHA (HT. Thích Minh Châu) |
| 81. Apāyimha anaccimha agāyimha rudimha ca, / visaññakaraniṃ pītvā diṭṭhā nāhumha vānarā ”ti.1. Surāpānajātakaṃ. | 81. Chúng tôi đã uống (rượu), chúng tôi đã múa, chúng tôi đã hát, và chúng tôi đã khóc. Sau khi uống chất làm cho không còn tỉnh táo (rượu), chúng tôi được nhìn thấy còn chưa hóa thành những con khỉ. 1. Bổn Sanh Uống Rượu. | Chúng con đã uống rượu, / Ðã hát, múa và khóc, / Uống rượu mất lý trí, / Ðâu được hóa thành vượn ?Câu chuyện 81 |
| 82. Atikkamma ramaṇakaṃ sadāmattañca dūbhakaṃ, / svāsi pāsāṇamāsīno yasmā jīvaṃ na mokkhasī ”ti.2. Mittavindajātakaṃ. | 82. Sau khi đã đi qua tòa lâu đài bằng pha-lê, bằng bạc, và bằng ngọc ma-ni, ngươi đây đã ngồi vào tảng đá; vì thế ngươi sẽ không thoát khỏi cuộc sống (khổ hình cho đến khi nào nghiệp ác được chấm dứt). 2. Bổn Sanh Mittavinda. | Thế là vượt qua rồi / Lâu đài bằng thủy tinh / Bằng bạc, bằng châu báu, / Khi ngươi đã đội vào / Chiếc mũ bằng đá cứng / Trọn đời ngươi không thoát.Câu chuyện 82 |
| 83. Mitto have sattapadena hoti / sahāyo pana dvādasakena hoti, / māsaddhamāsena ca ñāti hoti / tatuttariṃ attasamopi hoti, / sohaṃ kathaṃ attasukhassa hetu / cirasanthutaṃ kāla kaṇṇiṃ jaheyyan ”ti.3. Kālakaṇṇijātakaṃ. | 83. Thật vậy, với bảy bước chân đi (cạnh nhau) là bạn bè, hơn nữa, với mười hai ngày (cộng sự) là thân hữu, và với một tháng (hay) nửa tháng (sống chung) là bà con, hơn thế nữa thì được xem như là bản thân mình vậy. Làm sao ta đây vì nguyên nhân của sự sung sướng cho bản thân mà có thể từ bỏ Kālakaṇṇī đã được thân thiết lâu nay? 3. Bổn Sanh Kālakaṇṇī. | Bạn quen chính là người / Ði bảy bước giúp đỡ / Bạn thân mới là người / Ði đến mười hai bước / Thời gian tháng, nửa tháng, / Mới thật là bà con / Thời gian có dài hơn, / Mới thật là bằng ta / Sao ta lại có thể / Vì an lạc của ta, / Ðuổi Kà-la-kan-ni, / Người ta biết đã lâu?Câu chuyện 83 |
| 84. Ārogyamicche paramañca lābhaṃ / sīlañca vuddhānumataṃ sutañca, / dhammānuvattī ca alīnatā ca / atthassa dvārā pamukhā chaḷete ”ti.4. Atthassadvārajātakaṃ. | 84. Nên ước muốn sự không bệnh–là sự đạt được tối thắng, và giới hạnh, sự tùy thuận đối với các bậc trưởng thượng, và sự lắng nghe, sự hành theo Giáo Pháp, và trạng thái không lui sụt, sáu điều này những cánh cửa chính yếu đưa đến sự tấn hóa. 4. Bổn Sanh Cánh Cửa Đưa Đến Tấn Hóa. | Hãy tìm cầu không bệnh, / Là lợi đắc tối thượng. / Giữ giới, kính trưởng thượng, / Biết nghe học kinh điển. / Hãy tùy thuận Chánh pháp, / Thoát ly các chấp thủ, / Chính sáu cửa ngõ này / Ðưa đến chân hạnh phúc.Câu chuyện 84 |
| 85. Āyatidosaṃ nāññāya yo kāme patisevati, / vipākante hananti naṃ kiṃpakka miva bhakkhitan ”ti.5. Kiṃpakkajātakaṃ.\ | 85. Sau khi không biết sự tai hại ở tương lai, kẻ nào theo đuổi các dục, các dục giết chết kẻ ấy vào giai đoạn cuối của sự thành tựu quả báo, tựa như trái cây kiṃpakka đã được ăn vào (sẽ giết chết kẻ đã ăn trái cây ấy). 5. Bổn Sanh Trái Cây Kiṃpakka. | Không biết hại tương lai, / Ai thọ dụng các dục, / Quả chín, chúng khổ não, / Như ăn Kim-pak-ka.Câu chuyện 85 |
| Trang 36: | Trang 37: | |
| 86. Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ sīlaṃ loke anuttaraṃ, / passa ghoraviso nāgo sīlavā ’ti na haññatī ”ti.6. Sīlavīmaṃsajātakaṃ. | 86. Nghe rằng giới quả thật là tốt đẹp, giới là vô thượng ở thế gian. Ngươi hãy nhìn xem, con rắn có chất độc dữ dội (không cắn người) được khen là ‘có giới,’ nó không bị giết chết. 6. Bổn Sanh Suy Xét Về Giới. | Giới được xem chí thiện / Giới vô thượng ở đời / Hãy xem con rắn độc / Có giới không làm hại.Câu chuyện 86 |
| 87. Yassa maṅgalā samūhatā / uppātā supinā ca lakkhaṇā ca, / samaṅgala dosavītivatto / yugayogādhigato na jātumetī ”ti.7. Maṅgalajātakaṃ. | 87. Đối với vị nào, các điềm lành, các (hiện tượng) sao băng, các giấc chiêm bao, và các dấu hiệu (báo trước) đã được nhổ lên, vị ấy đã vượt qua các điềm lành và điềm xấu, đã ngự trị các ách (ô nhiễm) và các sự ràng buộc, không đi đến tái sanh. 7. Bổn Sanh Các Điềm Lành. | Ai thoát điềm lành dữ, / Thoát mộng và các tướng, / Vị ấy vượt qua được / Lỗi lầm do mê tín, / Hai ách được nhiếp phục, / Không còn phải tái sanh.Câu chuyện 87 |
| 88. Kalyāṇimeva muñceyya na hi muñceyya pāpikaṃ, / mokkho kalyāṇiyā sādhu mutvā tapati pāpikan ”ti.8. Sārambhajātakaṃ. | 88. Nên thốt ra lời tốt lành thôi, không nên thốt ra lời ác độc. Việc thốt ra lời tốt lành là tốt đẹp, sau khi thốt ra lời ác độc thì bị nóng nảy. Bổn Sanh Bò Kéo Sārambha. | Hãy nói lời tốt lành, / Chớ nói lời độc ác, / Lành thay, lời tốt lành! / Lời ác sanh ưu não.Câu chuyện 88 |
| 89. Vācāva kira te āsi saṇhā sakhilabhāṇino, / tiṇamatte asajjittho no ca nikkhasataṃ haran ”ti.9. Kuhakajātakaṃ. | 89. Nghe rằng lời nói của ngươi–của người có lời nói tử tế–quả là mềm mỏng. Ông đã vương vấn vào vật nhỏ nhoi như là cọng cỏ, nhưng không (vương vấn) trong khi lấy trộm trăm đồng tiền vàng. 9. Bổn Sanh Kẻ Lừa Gạt. | Nghe lời của ngươi nói, / Lời nhẹ nhàng êm dịu, / Không dính đến ngọn cỏ, / Mà dính năm trăm vàng.Câu chuyện 89 |
| 90. Yo pubbe katakalyāṇo katattho nāvabujjhati, / pacchā kicce samuppanne kattāraṃ nādhigacchatī ”ti.10. Akataññūjātakaṃ. | 90. Người nào trước đây đã được (người khác) làm việc tốt lành, đã được (người khác) làm điều lợi ích, mà không ghi nhận (công ơn), sau này khi công việc phát sanh, thì (sẽ) không có được người giúp sức. 10. Bổn Sanh Kẻ Vô Ơn. | Ai trước được làm ơn, / Không biết đáp ứng lại, / Về sau, việc xảy đến, / Không tìm được người giúp.Câu chuyện 90 |
| **Apāyimhavaggo navamo. / ** / ***** | Phẩm Chúng Tôi Đã Uống là thứ chín. ***** | |
| TASSUDDĀNAṂ Apāyimha ca dūbhakasattapadaṃ / chaḷadvāra ca āyatinā ca puna, / ahisīlava maṅgalipāpikassā / satanikkhakatatthavarena dasa. --ooOoo--\ | #### TÓM LƯỢC PHẨM NÀY Chúng tôi đã uống, ngọc ma-ni, và bảy bước chân đi, / sáu cánh cửa, và thêm nữa là với việc ở tương lai, / con rắn có giới hạnh, điềm lành, và lời nói ác độc, / trăm đồng tiền vàng, với điều lợi ích đã được làm, là mười. --ooOoo-- | |
| Trang 38: | Trang 39: | |
| ▪ 10. LITTAVAGGO | ▪ 10. PHẨM ĐÃ ĐƯỢC THOA VÀO | CHƯƠNG MỘT (Một bài kệ) (11) PHẨM LITTA (HT. Thích Minh Châu) |
| 91. Littaṃ paramena tejasā / gilamakkhaṃ puriso na bujjhati, / gila re gila pāpadhuttaka / pacchā te kaṭukaṃ bhavissatī ”ti.1. Littajātakaṃ. | 91. Trong khi nuốt vào con xúc xắc đã được thoa (chất độc) có năng lực cực mạnh, con người không biết được. ‘Nào, hãy nuốt vào! Này kẻ vô lại xấu xa, hãy nuốt vào. Về sau, sự cay nóng sẽ có cho ngươi.’ 1. Bổn Sanh Đã Được Thoa Vào. | Thuốc độc được xoa bôi, / Ðốt cháy thật mãnh liệt, / Ngươi nuốt con súc sắc, / Nào đâu có biết vậy, / Nuốt, hãy nuốt nữa đi, / Kẻ chơi ác độc kia, / Cuối cùng, ngươi sẽ bị, / Ðau đớn cực thống khổ.Câu chuyện 91 |
| 92. Ukkaṭṭhe sūramicchanti mantīsu akutūhalaṃ, / piyañca annapānamhi atthe jāte ca paṇḍitan ”ti.2. Mahāsārajātakaṃ. | 92. Ở chiến trường, họ mong muốn dũng sĩ; trong số các cố vấn, (họ mong muốn) vị không bộp chộp; trong việc ăn uống, (họ mong muốn) người yêu mến; và khi công việc sanh khởi, (họ mong muốn) người sáng suốt. 2. Bổn Sanh Phẩm Chất Vĩ Đại. | Chiến trận, cần anh hùng, / Khuyên bảo, cần bình tĩnh, / Ăn uống, cần bạn thân, / Gặp việc, cần hiền trí.Câu chuyện 92 |
| 93. Na vissase avissatthe vissatthepi na vissase, / vissāsā bhayamanveti sīhaṃva migamātukā ”ti.3. Vissāsabhojanajātakaṃ. | 93. Không nên tin cậy kẻ không được tin cậy, cũng không nên tin cậy kẻ đã được tin cậy. D0 sự tin cậy, sự sợ hãi xảy đến, tựa như con nai cái đến với con sư tử. 3. Bổn Sanh Thọ Dụng Do Sự Tin Cậy. | Chớ tin người thân tín, / Chớ tin người không thân, / Do tin, sợ hãi đến, / Như sư tử, nai cái.Câu chuyện 93 |
| 94. So tatto sosīno eko bhiṃsanake vane, / naggo na caggimāsīno esanā pasuto munī ”ti.4. Lomahaṃsajātakaṃ. | 94. Bị nóng ran, bị lạnh buốt, một mình trong khu rừng có nỗi kinh sợ, trần truồng, và không ngồi gần ngọn lửa, bậc hiền trí đeo đuổi sự tầm cầu. 4. Bổn Sanh Rởn Lông. | Nay nóng ran, lạnh buốt, / Cô độc, trong rừng hiếm, / Ngồi trần truồng, không lửa, / Ấn sĩ tìm chân lý.Câu chuyện 94 |
| 95. Aniccā vata saṅkhārā uppādavayadhammino, / uppajjitvā nirujjhanti tesaṃ vūpasamo sukho ”ti.5. Mahāsudassanajātakaṃ.\ | 95. Quả vậy, các pháp hữu vi là vô thường, có pháp sanh và diệt, sau khi sanh lên chúng hoại diệt, sự vắng lặng của chúng là an lạc. 5. Bổn Sanh Vua Mahāsudassana. | Các hành là vô thường, / Bản tánh chúng sanh diệt, / Chúng sanh, rồi chúng diệt, / Nhiếp chúng là an lạc.Câu chuyện 95 |
| Trang 40: | Trang 41: | |
| 96. Samatittikaṃ anavasesakaṃ / telapattaṃ yathā parihareyya, / evaṃ sacittamanurakkhe / patthayāno disaṃ agatapubban ”ti.6. Telapattajātakaṃ. | 96. Giống như người mang đi cái bát dầu được chứa đầy ngang tới miệng, người đang ước nguyện khu vực trước đây chưa đi đến (Niết Bàn) nên hộ trì tâm của mình như vậy. 6. Bổn Sanh Cái Bát Dầu. | Như người mang bát dầu / Ðầy vun không cho đổ, / Cũng vậy, bảo vệ tâm, / Như đi phương hướng lạ!Câu chuyện 96 |
| 97. Jīvakañca mataṃ disvā dhanapāliñca duggataṃ, / panthakañca vane mūḷhaṃ pāpako punarāgato ”ti.7. Nāmasiddhijātakaṃ. | 97. Sau khi nhìn thấy gã Jīvaka (người còn sống) bị chết, cô Dhanapālī (người gìn giữ tài sản) bị nghèo khổ, và gã Panthaka (người chỉ đường) bị lạc lối ở trong rừng, Pāpaka đã quay về lại. 7. Bổn Sanh Sự Thành Tựu Của Tên Gọi. | Thấy Ji-va-ka chết, / Dha-na-pa-li nghèo, / Và thấy Pan-tha-ka / Ði lạc ở trong rừng, / Pa-pa-ka bằng lòng / Trở về với tên mình.Câu chuyện 97 |
| 98. Sādhu kho paṇḍito nāma natveva atipaṇḍito, / atipaṇḍitena puttena manamhi upakūlito ”ti.8. Kūṭavāṇijajātakaṃ. | 98. Tốt đẹp thay có tên là ‘sáng suốt’, nhưng tên ‘quá sáng suốt’ không là vậy. Bởi đứa con trai tên ‘quá sáng suốt,’ ta bị cháy phỏng nửa thân người. 8. Bổn Sanh Thương Buôn Xảo Trá. | Lành thay, vị Hiền trí! / Tên Ðại hiền không lành, / Vì con Ðại hiền trí, / Ta gần bị chết thiêu!Câu chuyện 98 |
| 99. Parosahassampi samāgatānaṃ / kandeyyuṃ te vassasataṃ apaññā, / ekova seyyo puriso sapañño / yo bhāsitassa vijānāti atthan ”ti.9. Parosahassajātakaṃ. | 99. Dẫu hơn một ngàn người đã tụ hội lại, những kẻ ấy than khóc một trăm năm, không có trí tuệ, chỉ một người có trí tuệ vẫn tốt hơn, là người hiểu được ý nghĩa của lời đã được nói ra. 9. Bổn Sanh Hơn Một Ngàn Người. | Ngàn kẻ ngu tụ hội / Khóc than một trăn năm, / Không bằng một người trí / Hiểu nghĩa lời được nói.Câu chuyện 99 |
| 100. Asātaṃ sātarūpena piyarūpena appiyaṃ, / dukkhaṃ sukhassa rūpena pamattamativattatī ”ti.10. Asātarūpajātakaṃ. | 100. Không khoái lạc dưới hình thức khoái lạc, không đáng yêu dưới hình thức đáng yêu, khổ đau dưới hình thức hạnh phúc chế ngự kẻ bị xao lãng. 10. Bổn Sanh Hình Thức Không Khoái Lạc. | Chính đắng, không phải ngọt, / Chính hận, không phải ái, / Chính khổ, không phải lạc. / Nhiếp phục kẻ phóng dật.Câu chuyện 100 |
| Littavaggo dasamo. ***** | Phẩm Đã Được Thoa Vào là thứ mười. ***** | |
| TASSUDDĀNAṂ Gilamakkhakutūhalamātukassā / muninā ca aniccatapatthavaraṃ, / dhanapālivaro atipaṇḍitako / saparosahassa asāta dasa. Majjhimapaṇṇāsako. --ooOoo--\ | TÓM LƯỢC PHẨM NÀY Trong khi nuốt vào con xúc xắc, vị không bộp chộp, con nai cái, / với bậc hiền trí, tính chất vô thường, chuyện ước nguyện, / chuyện Dhanapālī, người quá sáng suốt, / với hơn một ngàn người, không khoái lạc, là mười. Năm mươi chuyện giữa. --ooOoo-- | |
| <Trang trước> | <Trang Kế> | |