Kusajātaka

“Idaṁ te raṭṭhaṁ sadhanaṁ sayoggaṁ, Sakāyuraṁ sabbakāmūpapannaṁ; Idaṁ te rajjaṁ anusāsa amma, Gacchāmahaṁ yattha piyā pabhāvatī”.

“Anujjubhūtena haraṁ mahantaṁ, Divā ca ratto ca nisīthakāle; Paṭigaccha tvaṁ khippaṁ kusāvatiṁ kusa, Nicchāmi dubbaṇṇamahaṁ vasantaṁ”.

“Nāhaṁ gamissāmi ito kusāvatiṁ, Pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava; Ramāmi maddassa niketaramme, Hitvāna raṭṭhaṁ tava dassane rato.

Pabhāvatī vaṇṇapalobhito tava, Sammūḷharūpo vicarāmi mediniṁ; Disaṁ na jānāmi kutomhi āgato, Tayamhi matto migamandalocane.

Suvaṇṇacīravasane, jātarūpasumekhale; Sussoṇi tava kāmā hi, nāhaṁ rajjena matthiko”.

“Abbhūti tassa bho hoti, yo anicchantamicchati; Akāmaṁ rāja kāmesi, akantaṁ kantumicchasi”.

“Akāmaṁ vā sakāmaṁ vā, yo naro labhate piyaṁ; Lābhamettha pasaṁsāma, alābho tattha pāpako”.

“Pāsāṇasāraṁ khaṇasi, kaṇikārassa dārunā; Vātaṁ jālena bādhesi, yo anicchantamicchasi”.

“Pāsāṇo nūna te hadaye, ohito mudulakkhaṇe; Yo te sātaṁ na vindāmi, tirojanapadāgato.

Yadā maṁ bhakuṭiṁ katvā, rājaputtī udikkhati; Āḷāriko tadā homi, rañño maddassantepure.

Yadā umhayamānā maṁ, rājaputtī udikkhati; Nāḷāriko tadā homi, rājā homi tadā kuso”.

“Sace hi vacanaṁ saccaṁ, nemittānaṁ bhavissati; Neva me tvaṁ patī assa, kāmaṁ chindantu sattadhā”.

“Sace hi vacanaṁ saccaṁ, aññesaṁ yadi vā mamaṁ; Neva tuyhaṁ patī atthi, añño sīhassarā kusā”.

“Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ; Sace maṁ nāganāsūrū, olokeyya pabhāvatī.

Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ; Sace maṁ nāganāsūrū, ālapeyya pabhāvatī.

Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ; Sace maṁ nāganāsūrū, umhāyeyya pabhāvatī.

Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ; Sace maṁ nāganāsūrū, pamhāyeyya pabhāvatī.

Nekkhaṁ gīvaṁ te kāressaṁ, patvā khujje kusāvatiṁ; Sace maṁ nāganāsūrū, pāṇīhi upasamphuse”.

“Na hi nūnāyaṁ rājaputtī, kuse sātampi vindati; Āḷārike bhate pose, vetanena anatthike”.

“Na hi nūnāyaṁ sā khujjā, labhati jivhāya chedanaṁ; Sunisitena satthena, evaṁ dubbhāsitaṁ bhaṇaṁ”.

“Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Mahāyasoti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Mahaddhanoti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Mahabbaloti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Mahāraṭṭhoti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Mahārājāti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Sīhassaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Vaggussaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Bindussaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Mañjussaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Madhussaroti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Satasippoti katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Khattiyotipi katvāna, karassu rucire piyaṁ.

Mā naṁ rūpena pāmesi, ārohena pabhāvati; Kusarājāti katvāna, karassu rucire piyaṁ”.

“Ete nāgā upatthaddhā, sabbe tiṭṭhanti vammitā; Purā maddanti pākāraṁ, ānentetaṁ pabhāvatiṁ”.

“Satta bile karitvāna, ahametaṁ pabhāvatiṁ; Khattiyānaṁ padassāmi, ye maṁ hantuṁ idhāgatā”.

“Avuṭṭhahi rājaputtī, sāmā koseyyavāsinī; Assupuṇṇehi nettehi, dāsīgaṇapurakkhatā”.

“Taṁ nūna kakkūpanisevitaṁ mukhaṁ, Ādāsadantātharupaccavekkhitaṁ; Subhaṁ sunettaṁ virajaṁ anaṅgaṇaṁ, Chuddhaṁ vane ṭhassati khattiyehi.

Te nūna me asite vellitagge, Kese mudū candanasāralitte; Samākule sīvathikāya majjhe, Pādehi gijjhā parikaḍḍhissanti.

Tā nūna me tambanakhā sulomā, Bāhā mudū candanasāralittā; Chinnā vane ujjhitā khattiyehi, Gayha dhaṅko gacchati yenakāmaṁ.

Te nūna tālūpanibhe alambe, Nisevite kāsikacandanena; Thanesu me lambissati siṅgālo, Mātūva putto taruṇo tanūjo.

Taṁ nūna soṇiṁ puthulaṁ sukoṭṭitaṁ, Nisevitaṁ kañcanamekhalāhi; Chinnaṁ vane khattiyehī avatthaṁ, Siṅgālasaṅghā parikaḍḍhissanti.

Soṇā dhaṅkā siṅgālā ca, ye caññe santi dāṭhino; Ajarā nūna hessanti, bhakkhayitvā pabhāvatiṁ.

Sace maṁsāni hariṁsu, khattiyā dūragāmino; Aṭṭhīni amma yācitvā, anupathe dahātha naṁ.

Khettāni amma kāretvā, kaṇikārettha ropaya; Yadā te pupphitā assu, hemantānaṁ himaccaye; Sareyyātha mamaṁ amma, evaṁvaṇṇā pabhāvatī”.

“Tassā mātā udaṭṭhāsi, khattiyā devavaṇṇinī; Disvā asiñca sūnañca, rañño maddassantepure”.

“Iminā nūna asinā, susaññaṁ tanumajjhimaṁ; Dhītaraṁ madda hantvāna, khattiyānaṁ padassasi.

Na me akāsi vacanaṁ, atthakāmāya puttike; Sājja lohitasañchannā, gacchasi yamasādhanaṁ.

Evamāpajjatī poso, pāpiyañca nigacchati; Yo ve hitānaṁ vacanaṁ, na karoti atthadassinaṁ.

Sace ca ajja dhāresi, kumāraṁ cārudassanaṁ; Kusena jātaṁ khattiyaṁ, suvaṇṇamaṇimekhalaṁ; Pūjitaṁ ñātisaṅghehi, na gacchasi yamakkhayaṁ.

Yatthassu bherī nadati, kuñjaro ca nikūjati; Khattiyānaṁ kule bhadde, kiṁ nu sukhataraṁ tato.

Asso ca sisati dvāre, kumāro uparodati; Khattiyānaṁ kule bhadde, kiṁ nu sukhataraṁ tato.

Mayūrakoñcābhirude, kokilābhinikūjite; Khattiyānaṁ kule bhadde, kiṁ nu sukhataraṁ tato”.

“Kahaṁ nu so sattumaddano, pararaṭṭhappamaddano; Kuso soḷārapaññāṇo, yo no dukkhā pamocaye”.

“Idheva so sattumaddano, pararaṭṭhappamaddano; Kuso soḷārapaññāṇo, yo te sabbe vadhissati”.

“Ummattikā nu bhaṇasi, Andhabālā pabhāsasi; Kuso ce āgato assa, Kiṁ na jānemu taṁ mayaṁ”.

“Eso āḷāriko poso, kumārīpuramantare; Daḷhaṁ katvāna saṁvelliṁ, kumbhiṁ dhovati oṇato”.

“Veṇī tvamasi caṇḍālī, adūsi kulagandhinī; Kathaṁ maddakule jātā, dāsaṁ kayirāsi kāmukaṁ”.

“Namhi veṇī na caṇḍālī, na camhi kulagandhinī; Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi”.

“Yo brāhmaṇasahassāni, sadā bhojeti vīsatiṁ; Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.

Yassa nāgasahassāni, sadā yojenti vīsatiṁ; Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.

Yassa assasahassāni, sadā yojenti vīsatiṁ; Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.

Yassa rathasahassāni, sadā yojenti vīsatiṁ; Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.

Yassa usabhasahassāni, sadā yojenti vīsatiṁ; Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi.

Yassa dhenusahassāni, sadā duhanti vīsatiṁ; Okkākaputto bhaddante, tvaṁ nu dāsoti maññasi”.

“Taggha te dukkaṭaṁ bāle, yaṁ khattiyaṁ mahabbalaṁ; Nāgaṁ maṇḍūkavaṇṇena, na naṁ akkhāsidhāgataṁ”.

“Aparādhaṁ mahārāja, tvaṁ no khama rathesabha; Yaṁ taṁ aññātavesena, nāññāsimhā idhāgataṁ”.

“Mādisassa na taṁ channaṁ, yohaṁ āḷāriko bhave; Tvaññeva me pasīdassu, natthi te deva dukkaṭaṁ”.

“Gaccha bāle khamāpehi, kusarājaṁ mahabbalaṁ; Khamāpito kuso rājā, so te dassati jīvitaṁ”.

“Pitussa vacanaṁ sutvā, devavaṇṇī pabhāvatī; Sirasā aggahī pāde, kusarājaṁ mahabbalaṁ”.

“Yāmā ratyo atikkantā, tāmā deva tayā vinā; Vande te sirasā pāde, mā me kujjha rathesabha.

Sabbaṁ te paṭijānāmi, mahārāja suṇohi me; Na cāpi appiyaṁ tuyhaṁ, kareyyāmi ahaṁ puna.

Evañce yācamānāya, vacanaṁ me na kāhasi; Idāni maṁ tāto hantvā, khattiyānaṁ padassati”.

“Evaṁ te yācamānāya, kiṁ na kāhāmi te vaco; Vikuddho tyasmi kalyāṇi, mā tvaṁ bhāyi pabhāvati.

Sabbaṁ te paṭijānāmi, rājaputti suṇohi me; Na cāpi appiyaṁ tuyhaṁ, kareyyāmi ahaṁ puna.

Tava kāmā hi sussoṇi, pahu dukkhaṁ titikkhisaṁ; Bahuṁ maddakulaṁ hantvā, nayituṁ taṁ pabhāvati”.

“Yojayantu rathe asse, nānācitte samāhite; Atha dakkhatha me vegaṁ, vidhamantassa sattavo”.

“Tañca tattha udikkhiṁsu, rañño maddassantepure; Vijambhamānaṁ sīhaṁva, phoṭentaṁ diguṇaṁ bhujaṁ.

Hatthikkhandhañca āruyha, āropetvā pabhāvatiṁ; Saṅgāmaṁ otaritvāna, sīhanādaṁ nadī kuso.

Tassa taṁ nadato sutvā, sīhassevitare migā; Khattiyā vipalāyiṁsu, kusasaddabhayaṭṭitā.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Aññamaññassa chindanti, kusasaddabhayaṭṭitā.

Tasmiṁ saṅgāmasīsasmiṁ, passitvā haṭṭhamānaso; Kusassa rañño devindo, adā verocanaṁ maṇiṁ.

So taṁ vijitvā saṅgāmaṁ, laddhā verocanaṁ maṇiṁ; Hatthikkhandhagato rājā, pāvekkhi nagaraṁ puraṁ.

Jīvaggāhaṁ gahetvāna, bandhitvā satta khattiye; Sasurassupanāmesi, ime te deva sattavo.

Sabbeva te vasaṁ gatā, amittā vihatā tava; Kāmaṁ karohi te tayā, muñca vā te hanassu vā”.

“Tuyheva sattavo ete, na hi te mayha sattavo; Tvaññeva no mahārāja, muñca vā te hanassu vā”.

“Imā te dhītaro satta, devakaññūpamā subhā; Dadāhi nesaṁ ekekaṁ, hontu jāmātaro tava”.

“Amhākañceva tāsañca, tvaṁ no sabbesamissaro; Tvaññeva no mahārāja, dehi nesaṁ yadicchasi”.

Ekamekassa ekekaṁ, adā sīhassaro kuso; Khattiyānaṁ tadā tesaṁ, rañño maddassa dhītaro.

Pīṇitā tena lābhena, tuṭṭhā sīhassare kuse; Sakaraṭṭhāni pāyiṁsu, khattiyā satta tāvade.

Pabhāvatiñca ādāya, maṇiṁ verocanaṁ subhaṁ; Kusāvatiṁ kuso rājā, agamāsi mahabbalo.

Tyassu ekarathe yantā, pavisantā kusāvatiṁ; Samānā vaṇṇarūpena, nāññamaññātirocisuṁ.

Mātā puttena saṅgacchi, ubhayo ca jayampatī; Samaggā te tadā āsuṁ, phītaṁ dharaṇimāvasunti.

Kusajātakaṁ paṭhamaṁ.