Soṇanandajātaka

“Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado; Manussabhūto iddhimā, kathaṁ jānemu taṁ mayaṁ”.

“Nāpi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado; Manussabhūto iddhimā, evaṁ jānāhi bhāradha”.

“Katarūpamidaṁ bhoto, veyyāvaccaṁ anappakaṁ; Devamhi vassamānamhi, anovassaṁ bhavaṁ akā.

Tato vātātape ghore, sītacchāyaṁ bhavaṁ akā; Tato amittamajjhesu, saratāṇaṁ bhavaṁ akā.

Tato phītāni raṭṭhāni, vasino te bhavaṁ akā; Tato ekasataṁ khatye, anuyante bhavaṁ akā.

Patītāssu mayaṁ bhoto, Vada taṁ bhañjamicchasi; Hatthiyānaṁ assarathaṁ, Nāriyo ca alaṅkatā; Nivesanāni rammāni, Mayaṁ bhoto dadāmase.

Atha vaṅge vā magadhe, mayaṁ bhoto dadāmase; Atha vā assakāvantī, sumanā damma te mayaṁ.

Upaḍḍhaṁ vāpi rajjassa, mayaṁ bhoto dadāmase; Sace te attho rajjena, anusāsa yadicchasi”.

“Na me atthopi rajjena, nagarena dhanena vā; Athopi janapadena, attho mayhaṁ na vijjati.

Bhotova raṭṭhe vijite, araññe atthi assamo; Pitā mayhaṁ janettī ca, ubho sammanti assame.

Tesāhaṁ pubbācariyesu, Puññaṁ na labhāmi kātave; Bhavantaṁ ajjhāvaraṁ katvā, Soṇaṁ yācemu saṁvaraṁ”.

“Karomi te taṁ vacanaṁ, yaṁ maṁ bhaṇasi brāhmaṇa; Etañca kho no akkhāhi, kīvanto hontu yācakā”.

“Parosataṁ jānapadā, mahāsālā ca brāhmaṇā; Ime ca khattiyā sabbe, abhijātā yasassino; Bhavañca rājā manojo, alaṁ hessanti yācakā”.

“Hatthī asse ca yojentu, rathaṁ sannayha sārathi; Ābandhanāni gaṇhātha, pādāsussārayaddhaje; Assamaṁ taṁ gamissāmi, yattha sammati kosiyo”.

Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅginī; Agamā assamaṁ rammaṁ, yattha sammati kosiyo.

“Kassa kādambayo kājo, vehāsaṁ caturaṅgulaṁ; Aṁsaṁ asamphusaṁ eti, udahārāya gacchato”.

“Ahaṁ soṇo mahārāja, tāpaso sahitabbato; Bharāmi mātāpitaro, rattindivamatandito.

Vane phalañca mūlañca, āharitvā disampati; Posemi mātāpitaro, pubbe katamanussaraṁ”.

“Icchāma assamaṁ gantuṁ, yattha sammati kosiyo; Maggaṁ no soṇa akkhāhi, yena gacchemu assamaṁ”.

“Ayaṁ ekapadī rāja, yenetaṁ meghasannibhaṁ; Koviḷārehi sañchannaṁ, ettha sammati kosiyo”.

Idaṁ vatvāna pakkāmi, taramāno mahāisi; Vehāse antalikkhasmiṁ, anusāsitvāna khattiye.

Assamaṁ parimajjitvā, paññāpetvāna āsanaṁ; Paṇṇasālaṁ pavisitvā, pitaraṁ paṭibodhayi.

“Ime āyanti rājāno, abhijātā yasassino; Assamā nikkhamitvāna, nisīda tvaṁ mahāise”.

Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, taramāno mahāisi; Assamā nikkhamitvāna, sadvāramhi upāvisi.

Tañca disvāna āyantaṁ, jalantaṁriva tejasā; Khatyasaṅghaparibyūḷhaṁ, kosiyo etadabravi.

Kassa bherī mudiṅgā ca, saṅkhā paṇavadindimā; Purato paṭipannāni, hāsayantā rathesabhaṁ.

Kassa kañcanapaṭṭena, puthunā vijjuvaṇṇinā; Yuvā kalāpasannaddho, ko eti siriyā jalaṁ.

Ukkāmukhapahaṭṭhaṁva, khadiraṅgārasannibhaṁ; Mukhañca rucirā bhāti, ko eti siriyā jalaṁ.

Kassa paggahitaṁ chattaṁ, sasalākaṁ manoramaṁ; Ādiccaraṁsāvaraṇaṁ, ko eti siriyā jalaṁ.

Kassa aṅgaṁ pariggayha, vāḷabījanimuttamaṁ; Caranti varapuññassa, hatthikkhandhena āyato.

Kassa setāni chattāni, ājānīyā ca vammitā; Samantā parikīrenti, ko eti siriyā jalaṁ.

Kassa ekasataṁ khatyā, anuyantā yasassino; Samantānupariyanti, ko eti siriyā jalaṁ.

Hatthi assaratha patti, senā ca caturaṅginī; Samantānupariyanti, ko eti siriyā jalaṁ.

Kassesā mahatī senā, piṭṭhito anuvattati; Akkhobhaṇī apariyantā, sāgarasseva ūmiyo.

Rājābhirājā manojo, indova jayataṁ pati; Nandassajjhāvaraṁ eti, assamaṁ brahmacārinaṁ.

Tassesā mahatī senā, piṭṭhito anuvattati; Akkhobhaṇī apariyantā, sāgarasseva ūmiyo.

Anulittā candanena, kāsikuttamadhārino; Sabbe pañjalikā hutvā, isīnaṁ ajjhupāgamuṁ.

“Kacci nu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ; Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.

Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.

“Kusalañceva no rāja, atho rāja anāmayaṁ; Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.

Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā; Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā mayhaṁ na vijjati.

Bahūni vassapūgāni, assame sammataṁ idha; Nābhijānāmi uppannaṁ, ābādhaṁ amanoramaṁ.

Svāgataṁ te mahārāja, atho te adurāgataṁ; Issarosi anuppatto, yaṁ idhatthi pavedaya.

Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṁ varaṁ.

Idampi pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahārāja, sace tvaṁ abhikaṅkhasi”.

“Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ, sabbassa agghiyaṁ kataṁ; Nandassāpi nisāmetha, vacanaṁ so pavakkhati.

Ajjhāvaramhā nandassa, bhoto santikamāgatā; Suṇātu bhavaṁ vacanaṁ, nandassa parisāya ca”.

“Parosataṁ jānapadā, mahāsālā ca brāhmaṇā; Ime ca khattiyā sabbe, abhijātā yasassino; Bhavañca rājā manojo, anumaññantu me vaco.

Ye ca santi samītāro, yakkhāni idha massame; Araññe bhūtabhabyāni, suṇantu vacanaṁ mama.

Namo katvāna bhūtānaṁ, isiṁ vakkhāmi subbataṁ; So tyāhaṁ dakkhiṇā bāhu, tava kosiya sammato.

Pitaraṁ me janettiñca, bhattukāmassa me sato; Vīra puññamidaṁ ṭhānaṁ, mā maṁ kosiya vāraya.

Sabbhi hetaṁ upaññātaṁ, mametaṁ upanissaja; Uṭṭhānapāricariyāya, dīgharattaṁ tayā kataṁ; Mātāpitūsu puññāni, mama lokadado bhava.

Tatheva santi manujā, dhamme dhammapadaṁ vidū; Maggo saggassa lokassa, yathā jānāsi tvaṁ ise.

Uṭṭhānapāricariyāya, mātāpitusukhāvahaṁ; Taṁ maṁ puññā nivāreti, ariyamaggāvaro naro”.

“Suṇantu bhonto vacanaṁ, bhāturajjhāvarā mama; Kulavaṁsaṁ mahārāja, porāṇaṁ parihāpayaṁ; Adhammacārī jeṭṭhesu, nirayaṁ sopapajjati.

Ye ca dhammassa kusalā, porāṇassa disampati; Cārittena ca sampannā, na te gacchanti duggatiṁ.

Mātā pitā ca bhātā ca, bhaginī ñātibandhavā; Sabbe jeṭṭhassa te bhārā, evaṁ jānāhi bhāradha.

Ādiyitvā garuṁ bhāraṁ, nāviko viya ussahe; Dhammañca nappamajjāmi, jeṭṭho casmi rathesabha”.

“Adhigamā tame ñāṇaṁ, Jālaṁva jātavedato; Evameva no bhavaṁ dhammaṁ, Kosiyo pavidaṁsayi.

Yathā udayamādicco, Vāsudevo pabhaṅkaro; Pāṇīnaṁ pavidaṁseti, Rūpaṁ kalyāṇapāpakaṁ; Evameva no bhavaṁ dhammaṁ, Kosiyo pavidaṁsayi”.

“Evaṁ me yācamānassa, añjaliṁ nāvabujjhatha; Tava paddhacaro hessaṁ, vuṭṭhito paricārako”.

“Addhā nanda vijānāsi, Saddhammaṁ sabbhi desitaṁ; Ariyo ariyasamācāro, Bāḷhaṁ tvaṁ mama ruccasi.

Bhavantaṁ vadāmi bhotiñca, suṇātha vacanaṁ mama; Nāyaṁ bhāro bhāramato, ahu mayhaṁ kudācanaṁ.

Taṁ maṁ upaṭṭhitaṁ santaṁ, mātāpitusukhāvahaṁ; Nando ajjhāvaraṁ katvā, upaṭṭhānāya yācati.

Yo ve icchati kāmena, santānaṁ brahmacārinaṁ; Nandaṁ vo varatha eko, kaṁ nando upatiṭṭhatu”.

“Tayā tāta anuññātā, soṇa taṁ nissitā mayaṁ; Upaghātuṁ labhe nandaṁ, muddhani brahmacārinaṁ.

Assatthasseva taruṇaṁ, pavāḷaṁ māluteritaṁ; Cirassaṁ nandaṁ disvāna, hadayaṁ me pavedhati.

Yadā suttāpi supine, nandaṁ passāmi āgataṁ; Udaggā sumanā homi, nando no āgato ayaṁ.

Yadā ca paṭibujjhitvā, nandaṁ passāmi nāgataṁ; Bhiyyo āvisatī soko, domanassañcanappakaṁ.

Sāhaṁ ajja cirassampi, nandaṁ passāmi āgataṁ; Bhattucca mayhañca piyo, nando no pāvisī gharaṁ.

Pitupi nando suppiyo, Yaṁ nando nappavase gharā; Labhatū tāta nando taṁ, Maṁ nando upatiṭṭhatu”.

“Anukampikā patiṭṭhā ca, pubbe rasadadī ca no; Maggo saggassa lokassa, mātā taṁ varate ise.

Pubbe rasadadī gottī, mātā puññūpasaṁhitā; Maggo saggassa lokassa, mātā taṁ varate ise”.

“Ākaṅkhamānā puttaphalaṁ, devatāya namassati; Nakkhattāni ca pucchati, utusaṁvaccharāni ca.

Tassā utumhi nhātāya, hoti gabbhassa vokkamo; Tena dohaḷinī hoti, suhadā tena vuccati.

Saṁvaccharaṁ vā ūnaṁ vā, pariharitvā vijāyati; Tena sā janayantīti, janetti tena vuccati.

Thanakhīrena gītena, aṅgapāvuraṇena ca; Rodantaṁ puttaṁ toseti, tosentī tena vuccati.

Tato vātātape ghore, mamaṁ katvā udikkhati; Dārakaṁ appajānantaṁ, posentī tena vuccati.

Yañca mātudhanaṁ hoti, yañca hoti pituddhanaṁ; Ubhayampetassa gopeti, api puttassa no siyā.

Evaṁ putta aduṁ putta, iti mātā vihaññati; Pamattaṁ paradāresu, nisīthe pattayobbane; Sāyaṁ puttaṁ anāyantaṁ, iti mātā vihaññati.

Evaṁ kicchā bhato poso, mātu aparicārako; Mātari micchā caritvāna, nirayaṁ sopapajjati.

Evaṁ kicchā bhato poso, pitu aparicārako; Pitari micchā caritvāna, nirayaṁ sopapajjati.

Dhanāpi dhanakāmānaṁ, Nassati iti me sutaṁ; Mātaraṁ aparicaritvāna, Kicchaṁ vā so nigacchati.

Dhanāpi dhanakāmānaṁ, Nassati iti me sutaṁ; Pitaraṁ aparicaritvāna, Kicchaṁ vā so nigacchati.

Ānando ca pamodo ca, sadā hasitakīḷitaṁ; Mātaraṁ paricaritvāna, labbhametaṁ vijānato.

Ānando ca pamodo ca, sadā hasitakīḷitaṁ; Pitaraṁ paricaritvāna, labbhametaṁ vijānato.

Dānañca piyavācā ca, atthacariyā ca yā idha; Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṁ; Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.

Ete ca saṅgahā nāssu, na mātā puttakāraṇā; Labhetha mānaṁ pūjaṁ vā, pitā vā puttakāraṇā.

Yasmā ca saṅgahā ete, sammapekkhanti paṇḍitā; Tasmā mahattaṁ papponti, pāsaṁsā ca bhavanti te.

Brahmāti mātāpitaro, pubbācariyāti vuccare; Āhuneyyā ca puttānaṁ, pajāya anukampakā.

Tasmā hi ne namasseyya, sakkareyya ca paṇḍito; Annena atho pānena, vatthena sayanena ca; Ucchādanena nhāpanena, pādānaṁ dhovanena ca.

Tāya naṁ pāricariyāya, Mātāpitūsu paṇḍitā; Idheva naṁ pasaṁsanti, Pecca sagge pamodatī”ti.

Soṇanandajātakaṁ dutiyaṁ.

Sattatinipātaṁ niṭṭhitaṁ.

Tassuddānaṁ

Atha sattatimamhi nipātavare, Sabhāvantu kusāvatirājavaro; Atha soṇasunandavaro ca puna, Abhivāsitasattatimamhi suteti.